Vanmorgen vroeg in het keteldal

(Vanmorgen kwam  Anne even langs gewandeld met zijn hondje, hij en Nel zijn gisteren uit Tata hier gekomen, ze moesten wel even aan de temperatuur wennen. Nadat we koffie hadden gedronken zijn we naar de stad gewandeld, niet nadat we eerst nog Wil tegenkwamen die hier ook al een paar dagen met Rob staat            en even langs Wim en Wobbie zijn geweest om hun te begroeten. Wim en Wobbie kennen we ook uit de beginjaren dat we naar Marokko kwamen nadat we in 2008 waren gestopt met werken.. Toen we afscheid van Arjan hadden genomen, vonden we het tijd om door te lopen naar de stad. Daar kwamen we een van de tapijtenjongens, de familie bezit een grote winkel met oa tapijten hier in Tafraout, tegen. Even een praatje gemaakt, ook hem kennen we bijna 20 jaar. We schrijven die namen hier voor onszelf op, anders vergeten we ze weer.’ Beschouw dit als een soort aantekeningenboekje )

Leuk om weer door de stad te lopen, we zijn nog even bij het baboucheswinkeltje geweest waar alleen de oude vader aanwezig was , de zoon was in de moskee. Vader zag er zeer fragiel  uit, 2 jaar geleden dachten we al dat hij spoedig zou sterven. Nu was het alsof hij transparant was geworden, je durfde hem nauwelijks een hand te geven , zo breekbaar zag hij er uit. We hebben in zijn winkeltje altijd babouches gekocht, Marokkaanse sloffen waar Taroudant om bekend staat.. Dit jaar kopen we ze echter  niet, vanwege  hielspoor draag ik nu steunzolen. We hebben op een pleintje nog een kopje nos nos gedronken, koffie met melk, 20 Mad , daarbij krijg je dan 2 kleine  flesjes water. Terug bij de camper hebben we in de zon zitten lezen.

Bij de Marjane wilden we onze zonnebrandcreme voorraad wat aanvullen, We zitten in Tafraout tamelijk hoog, 1001m volgens onze hoogtemeter, we zitten graag in de zon te lezen, op deze hoogte kun je snel verbranden als je niet zou smeren. We schrokken van de prijs, tussen 1500 en 2000 Mad ( €15 tot €20), bepaalde producten zijn duur, een stukje Roquefort kost €8,- , gelukkig is er een betaalbaar Marokkaans blauwe kaas voor als alternatief.

Je kunt nog steeds een baquette kopen voor ongeveer 15 MAD, zo’n 15 eurocent.  Dit komt omdat de regering subsidie geeft aan een aantal basisbehoeften om die betaalbaar te houden, ook voor arme inwoners. Naast subsidie op tarwe en bloem is dat o.a. ook op suiker en  butaangas. Overigens zijn Marokkanen grootverbruiker van suiker, hele brokken verdwijnen er in een pot muntthee, de nationale drank in Marokko.

Voor ons west Europeanen is het leven in Marokko goedkoop vanwege  de ander levenstandaard. Ook was de inflatie laag in Marokko, die  is in het laatste kwartaal van 2025 gedaald tot 0,1 procent, o.a. door lagere voedselprijzen. Vooral olijfolie en vlees werden goedkoper door een goede oogst en dalende importkosten. De  inflatie in Marokko daalde  daarmee voor het derde kwartaal op rij.De grootste prijsdalingen werden gemeten bij olijfolie, vlees, granen en peulvruchten. Die daling is het gevolg van zowel een sterke binnenlandse oogst ,als mede  gunstigere internationale marktomstandigheden. Tegelijkertijd bleven de prijzen van verse groenten en koffie wel onder druk staan, koffie vinden we duur in Marokko, groenten daarentegen voor ons heel betaalbaar.

Omdat vanmiddag Marjos en André ook zijn aangekomen op deze plek waren we compleet met Avondrood + en hebben we een geslaagde keek op de dag gehouden met z’n tienen. Als de zon om 18.15 uur achter de bergen verdwijnt koelt het razendsnel af.

Het was na de koude nacht al snel aangenaam buiten omdat het windstil was. De zon gaat al hoog aan de hemel en de gevoelstemperatuur lag een stuk hoger dan de 17º die het in werkelijkheid was. ’s Middags stond er wat meer wind.

Tafraout 08-02-2026, zondag

Er hing hardnekkige bewolking in de bergen rondom het keteldal, daardoor duurde het een uur langer dan gisteren voordat de zon kracht genoeg had om de bewolking voor een deel te verdrijven.

Al spoedig kwamen de eerste handelaren aan de deur, opvallend genoeg worden er dit jaar door veel kinderen, meestal traditioneel gelede jongens in de gestreepte boernoes van deze streek, eieren te koop aangeboden.

We vinden het nog helemaal niet zo druk hier met campers, het lijkt erop dat veel campers toch meer zuidoostelijk zijn ,in Tata, Zagora , Merzouga omdat het weer daar een stuk warmer is dan hier in deze regio waar we toch wat negatieve invloed ondervinden van het aanhoudende slechte weer in Portugal/Spanje/Noord Marokko. Gisteren voeren er weer geen ferry’s door opnieuw een nieuwe storm, genaamd Marta en is er weer veel regen gevallen in die regio’s. DE grond is nu helemaal verzadigd, er kan de komende dagen nog wel wat regen vallen, hopelijk niet meer zo veel. De vele regen heeft wel voor een vrij  zeldzaam natuurverschijnsel gezorgd, lichte aardbevingen. Gisteren al in Al Hoceima, vandaag in Andalusie op 3 plaatsen. Wanneer aquifers (ondergrondse waterlagen) geen extra water meer kunnen opnemen, ontstaat extra druk in de aardlagen. Die spanning kan zich ontladen in kleine aardbevingen. Het gaat hierbij niet om tektonische bevingen zoals bij breuklijnen, maar om lokale verschijnselen die vaker voorkomen na langdurige regenval.

De hardnekkige bewolking aanvankelijk vanochtend

Er staat 1 abrikozenboompje in bloei

Al jaren komt er een herder met zijn geiten over de giga camperplek hier  in het keteldal en camperaars hebben altijd wel wat groenteafval zodat de beesten er altijd goed gevoed uitzien. Wij hebben een mini-voederplek voor de camper gemaakt, leuk om de geiten bezig te zien, het recht van de sterkste geldt wel.

Nu gebruiken we het begrip keteldal al zolang we hier komen, de benaming hebben we niet zelf verzonnen voor deze plek. We wisten tot voor pakweg 40 jaar niet wat een keteldal was, totdat we  in Frankrijk op de hoogtevlakte de Larzac  de indrukwekkende Cirque de Navacelles ontdekten . Cirque is het Franse woord voor keteldal. Dat keteldal in Frankrijk is ws ontstaan doordat een riviertje misschien wel miljoenen jaren lang al meanderend een diepe kom in het bergachtige gesteente heeft uitgeslepen, erosie dus, indrukwekkend om daar de diepte in te kijken of met de camper in  af te dalen.

Hier staan we eigenlijk op de bodem van zo’n diepe kom , op de bodem van het keteldal met de steile bergwanden rondom ons . Het keteldal in Tafraout is ws ontstaan in de ijstijd doordat gletsjers langzaam over de berg schuurden en meegenomen stukken steen en rotsblokken zo een steeds diepere kom wisten te vormen. Na het smelten van het ijs is dit dal overgebleven. Dit keteldal is jonger dan Cirque de Navacelles, de erosie daar heeft misschien wel miljoenen jaren geduurd, dit keteldal is wellicht 100.000 jaar geleden ontstaan, Marokko was toen voor een deel met ijs bedekt, ook de Anti Atlas waar we nu zijn. 

We zijn het begin van de middag weer het stadje ingewandeld, we zijn bijna door onze hoeveelheid blauwe kaas heen. We zijn in diverse winkels geweest, nee helaas, uitverkocht, volgende week woensdag of donderdag weer. Wat ik wel ontdekte waren boulettes de sardines, bolletjes sardine paté in tomatensaus, niet zo lekker als de Essaouirade . Maar uitgesmeerd op brood, met wat mayonaise en wat versgemalen peper erover, is het een heerlijk lunchhapje. Heeft hij het al weer over eten, ik voel een recept aan komen, morgen dan?

In de supermarkt waar ze de boulettes hadden, ik heb er al in heel wat winkels tevergeefs naar gezocht, kwamen we Mieke en André tegen.  We raakten even kort in gesprek, het bleek dat we elkaar al 2x in Spanje hadden ontmoet, afgelopen mei nog even in Altea. Dat was toen een flitsontmoeting omdat we net zaten te ontbijten, nu zou je het weer een flitsontmoeting kunnen noemen , maar we zien elkaar hier vast nog wel een keer wat langer. En dan is het handig dat we af en toe namen in ons verslag noteren, ik heb onze ontmoetingen in Spanje even opgezocht, een bijna 80-jarig brein, de mijne althans moet af en toe even worden opgeschud.

Op een pleintje waar we vaker vertoeven en gisteren nos nos hadden gedronken, zaten Kees en Trui. We hebben gezellig gekeuveld bij een groot glas vers geperste jus d’orange.

Een groot deel van de dag loste de bewolking , die rondom ons heen in de bergen bleef hangen, boven het keteldal op zodat de zon scheen. De paar vierkante km die het dal misschien telt is een soort micro klimaat, net zoals vlak aan zee het zonnig kan zijn en een klein stukje landinwaarts de wolken dan ontstaan. Boven een dal kan de lucht zakken en dalende lucht wordt warmer , kan meer vocht vast houden, de wolken verdwijnen daardoor. Rond 16.00 uur werd kennelijk een kantelpunt bereikt en losten de wolken niet meer op.

Samengevat: hoewel het maar 15º werd voelde het aanvankelijk lekker warm aan, de wind was wel fris. Later op de middag werd het helemaal bewolkt en hebben wij gepast voor de keek op de dag, jammer van de canceling, wij vonden het te koud.

Tafraout 09-02-2026, maandag

We hebben nog een frisse nacht gehad maar we staan aan het begin van een mooi weerperiode, als de verwachtingen uitkomen. Dat komt goed uit, we voelen ons hier als een vis in het water, als een kameel in de woestijn. We blijven hier dan ook voorlopig, voor hoelang? Nog geen idee. Nu het weer beter is  kunnen we hier in de omgeving wandelingen maken, wellicht een keer fietsen hoewel een wandeling van max 5 km goed is voor mijn hielspoor.

Bij de voederplaats die we gemaakt hebben komen ook vogels , o.a.  de diadeemroodstaart, palmtortels en Grauwe Buulbuuls die op de halve sinaasappels afkwamen. Heel leuk om de dag te beginnen met de vogels zo voor de deur.

Maar eerst  dit!

Maar goed dat er mensen zijn die aan factchecking doen zoals Wil en Rinus. Ik heb desinfo verstrekt en aangezien ik Trump niet ben moet ik dat toegeven en rechtzetten. Mea Culpa.

Ik had het ontstaan van een keteldal veralgemeniseerd, naast het ontstaan van een keteldal door erosie kan het ook in de ijstijd zijn ontstaan zoals ik gisteren schreef. Zo is het bv het geval in Skandinavische landen. Nav van mijn uitleg kreeg ik een opmerking  van Wil en Rinus dat het wel eens anders zou kunnen zitten met het ontstaan van het keteldal in Tafraout. Dus met dank aan Wil en Rinus komt hier de uitleg hoe het keteldal  in Tafraout werkelijk is ontstaan. 

 De rotsen rondom Tafraout bestaan hoofdzakelijk uit graniet, vandaar ook de mooie kleuren als de zon erop schijnt. In het kort komt het erop neer dat het keteldal ontstaan is door een combinatie van erosie en verwering van het granietgesteente. Graniet is een hard stollingsgesteente wat miljoenen jaren geleden diep in de aardkorst is ontstaan. In dat graniet zijn door o.a. afkoeling scheuren ontstaan, dat zijn zwakke plekken. In een proces wat miljoenen jaren geduurd heeft zijn  door grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht, wind en sporadische hevige regenval ,  die scheuren, de zwakke plekken, breder geworden. Los materiaal spoelde weg, er zat ook zandsteen tussen het graniet, sommige delen van het graniet werden daardoor sneller uitgehold dan andere. Zo is er een komvormig of zgn keteldal ontstaan tussen de ronde granietformaties . Rond omdat graniet verweert in die vorm, de zgn. bolverwering. Daardoor krijg je ook die kenmerkende afgeronde rotsblokken , die hier nog her en der verspreid liggen, vaak kolossale ‘stenen’ zo groot als huizen, op de bodem van de kom. En zie je hier prachtige vormen zoals bv de hoed van Napoleon, iets buiten Tafraout. En nu maar hopen dat er niemand is  die deze uitleg afschiet.

We hebben vanmorgen een wandeling gemaakt langs de rotsen,  een wandeling die we misschien al wel 10x hebben gedaan. Met de kennis die we nu hebben over het ontstaan  van het keteldal , keken we met heel andere ogen naar de rotswand en herkenden dingen waar we net kennis van hadden genomen. De ronde vormen door de bolverwering, de tekenen van erosie, de gleuven in de granietrotsen , we hebben alleen maar foto’s gemaakt mat een oh ja gevoel.

We zagen nog  een groep jongeren die de steile wanden  van de rotsen aan het beklimmen waren. We meenden aan de taal te horen dat het Marokkaanse jongeren waren, geluid voert verder dan dat wij dat duidelijk konden zien of dat inderdaad zo was. Omdat het windstil was voelde de zon lekker warm aan en genoten we van de wandeling, we zagen nog Zwarte Tapuiten en een Witkruintapuit.

We hebben nog wat ruimte nodig in de koelkast, dus we eten vanavond shoarma gemaakt van kalkoenfilet. We eten niet vaak rood vlees maar als we in Tafraout zijn kopen we altijd een hele ossenhaas bij een slager die in een hal zit waar meerdere slagers naast elkaar zitten, de biefstukken vriezen we dan in.. 

Op veler verzoek weer een recept: in Marokko kun je heel veel kruiden los kopen dus kun je zelf heel eenvoudig shoarma maken, dit is een recept die we van onze zoon Martijn kregen. We gebruiken eetlepels ipv theelepels zodat we altijd een voorraad in een potje hebben.

2 theelepels komijnpoeder 

2 theelepels korianderpoeder

2 theelepels paprikapoeder 

1 theelepel kaneelpoeder 

1 theelepel kurkumapoeder

1 theelepel knoflookpoeder

1 theelepel uienpoeder

1 theelepel cayennepeperpoeder.

1 theelepel peterselie gedroogd. 

1 theelepel zout.

Als Everdien het vlees wil kruiden dan doet ze kalkoenvlees , de kruiden en wat olie in een plastic zakje, ze husselt en kneed het vlees wat zodat de kruiderij goed verdeeld wordt en dan een paar uur laten marineren. Dan het zakje kapot maken  boven de pan, met een klein  beetje  olie naar smaak, bv olijf- of zonnebloemolie , het vlees bakken totdat het gaar is.

Omdat het beter weer wordt wordt het drukker met campers, vanmiddag kwamen Charel en Judith hier staan, we kennen ze sinds 2008. Wat later kwamen Karel en Marie José even gedag zeggen toen ze in het keteldal kwamen,  zij zijn iets verderop gaan staan.

Het weer was fantastisch, weinig wind en slechts wat lichte sluierbewolking, het voelde daardoor veel warmer dan de 18º die het was.

Tafraout 10-02-2026, dinsdag

Vanmorgen om 8.00 uur zat het potdicht met mist, een 3 kwartier later was dat helemaal opgelost, er hingen nog mooie , bijna mysterieuze mistflarden als een sluier onder in het dal in de bergen tegenover ons. Daar kwam even later de zon mooi over de bergen heen piepen. Meteen heeft hij al zoveel kracht dat het vocht op de zwarte achterkant  van onze  buitenspiegel ((zwart absorbeert warmte) van de camper verdampt, net alsof er rook vanaf komt . 

Na wat corvee en koffie zijn we naar het dorp gewandeld, we wilden wat groente en fruit kopen.  Morgen is hier de wekelijkse souk, vandaag is er al een soort pré-souk, wat kleinschaliger van opzet dan de ‘echte’ souk. 

Vlak na zonsopgang was de mist bijna helemaal opgelost

Er waren in verhouding  aardig wat vrouwen op de been, op andere souks zie je vaak alleen mannen, hier niet. De vrouwen zijn gekleed in de typische klederdracht van de Ammeln, de stam die hier in Tafraout en omgeving woont . Het zijn zwarte wikkelrokken, afgebiesd met een gouden of andere kleur bandje. Maar natuurlijk zijn er ook uitzonderingen in het straatbeeld te zien, qua kleding bij vrouwen, bv een zwarte rok met een witte omslagdoek, dat staat meteen feestelijk tussen al dat zwart. Mannen van de Ammeln hebben een gestreepte boernoes van wat dikkere stof omdat het hier ook koud kan zijn. De Ammeln zijn altijd agrarisch gericht geweest, het waren boeren. Maar veel leden van deze stam staan bekend om hun ondernemingszin. Zij die wegtrokken uit de  Ammeln vallei en Tafraout waren in de jaren 60 kruideniers door een groot deel van Europa. Nù zijn bepaalde families succesvol in de handel en andere economische activiteiten. Dat kun je zien aan de soort villawijk aan de periferie  van het dorp  Tafraout , daar staan kasten  van huizen, ongetwijfeld wandelen we daar weer eens heen. Niet iedereen is natuurlijk rijk , je hebt hier ook armoe, de tegenstelling is ook hier soms schrijnend net als elders in Marokko.

We hebben in één van de paar winkeltjes waar vrouwen argan producten verkopen een flesje cosmetische arganolie gekocht, niet te verwarren met arganolie voor consumptie wat hier ooit eens een Nederlandse vrouw is overkomen.  ‘Ik hou niet van arganolie, het smaakt heel vies.’ 

Door de regen die al weer even geleden ook hier overvloedig gevallen is zie je nu bloempjes die we eerder hier niet gezien hebben.  We hebben nog geen bloeiende amandelbomen gezien door de droogte zijn er veel gestorven, wel een enkel bloeiend Abrikozen- of een Perzikboompje. Rondom de camper en elders in het dal staan momenteel veel gele bloempjes in bloei, dat is is Klein Zandkool , ook zie je wel Reigerbekjes bloeien.. 

Waarschijnlijk een Vogelmelk soort

We hebben voor a.s. donderdag om 10.00 uur een afspraak bij de garage van Mohammed om wat schade aan onze camper te laten repareren. Ook Kees en Trui hebben een afspraak op hetzelfde tijdstip, Samen naar de garage , ja gezellig.

Wat ook gezellig was , was de keek op de dag. We hebben het vooral over popmuziek in de jaren 60 en 70 gehad.

Het was vandaag de mooiste dag tot nu toe sinds we in Marokko zijn. Althans wat het weer betreft. Nadat de mist was opgetrokken was het alleen maar zonnig weer en vooral ‘ochtends was het windstil. Daardoor voelde het erg warm toen we van de souk naar de camper liepen. ’s Middags werd het 23º, heerlijk omdat er toen een licht windje was. 

Tafraout 11-02-2026, woensdag

De vrolijk kwetterende Grauwe Buulbuul’s kondigden het begin van een mooie zonnige dag aan. Geen mist , geen bewolking geen wind ingrediënten voor een goed humeur om de dag mee te beginnen. Wel even de kachel aangehad omdat het om 8.00 uur beneden de 15º was.

Vandaag zijn we weer naar de wekelijkse souk geweest, het was drukker dan gisteren, met bezoekers en bemenste kraampjes. Zo’n souk trekt ook mensen uit de wijde regio zodat het een sociale functie heeft, meer dan louter om inkopen te doen. Sommige mensen treffen elkaar zo 1x per week en worden er handen geschud, omhelsd. We hadden eigenlijk alleen maar een nieuw waterketeltje nodig maar konden niet de juiste maat vinden. We kwamen ook die nodige bekenden tegen en liepen  Gerrie en Annie tegen het lijf , die waren gisteren in Tafraout aangekomen nadat ze 6 dagen geleden op een middag uit de Achterhoek waren vertrokken. Die hadden vast heel veel zin om hier heen te gaan. Ook Marga en Hans hadden we nog niet gezien, ze waren 3 weken al hier geweest en moesten voor een nieuwe achteras naar Agadir en zijn weer terug, aan de kust bij Agadir was het weer regenachtig. Voor ons had de souk dus  ook een sociale functie. Op het terras van hotel Tanger die aan de souk ligt, wilden we een glas jus d’orange drinken, daar zaten André en Marjos ookl. Vanaf het terras kun je mooi met de Nikon ingezoomde foto’s maken. Helaas, het toestel was niet aan de praat te krijgen. Daarom met de iPhone gefotografeerd, kun je niet zo mooi  inzoomen.

Nu had ik op de markt al wat foto’s genomen met het fototoestel, een keer van een gesluierde vrouw die naast iemand liep met naar wat het leuk, een panty over haar hoofd. Of er wordt een nieuwe trend gezet of we lezen dat er in een hotel in Tafraout een overval is gepleegd op een bus vol Amerikanen de net vanaf Agadir waren gekomen.

Het ziet er naar uit dat de aanhoudende regenval  met de enorme hoosbuien nu langzamerhand achter de rug zijn nu de luchtdrukverdeling boven Europa verandert. Het slecht weer gebied verplaatst zich naar Frankrijk. Toch zal het pas na vrijdag helemaal droog worden. Wij konden ons tenminste nog  verplaatsen in Marokko naar het zuiden waar het wel minder weer was dan we gewend waren, kouder, soms meer wind maar regen hebben we bijna niet gehad. In Portugal/Zuid Spanje kon je of wekenlang lijdzaam afwachten of wat verder omhoog gaan langs de oostkust van Spanje , naar de regio Murcia bv waar het weer altijd minder slecht is, nou ja, meestal.

De hevige regenval in het noorden van Marokko heeft flinke schade aangericht: 163 wegen zijn beschadigd, waarvan acht volledig afgesloten zijn. In meerdere provincies zijn stukken weg ingestort of weggespoeld.

Het ministerie van Water en Infrastructuur meldt dat vijf provincies in de regio Tanger-Tétouan-Al Hoceïma getroffen zijn. Het gaat om schade aan nationale, regionale én provinciale wegen. In bergachtige gebieden veroorzaakten de regenval en aardverschuivingen gevaarlijke situaties, met afsluitingen als gevolg.

In de provincie Tanger zijn 20 verzakkingen geregistreerd. De nationale weg N16 is daar volledig afgesloten. In Tétouan gaat het om 15 beschadigde punten, waaronder de provinciale weg 4702 tussen Tétouan en Larache, die door een aardverschuiving onbegaanbaar is.

Ook in Larache zijn meerdere wegen beschadigd. In Chefchaouen is de regionale weg 410 volledig afgesloten vanwege instortingsgevaar. Maar liefst 49 andere routes in de provincie zijn deels beschadigd of versperd door puin. Nu duurt het nog wel even voordat we in Noord Marokko zullen zijn maar wellicht moeten we de plannen om Chefchaouen te bezoeken wel laten varen. We zullen wel rekening moeten houden dat de NI in het noorden dus deels onbegaanbaar is , althans op dit moment. Nu schuwen wij de tolweg niet, daar is nergens wat mee aan de hand. Maar de ellende zal niet meteen opgelost zijn nu de infrastructuur op zoveel plaatsen beschadigd is en gerepareerd moet worden.

In de loop van de middag kwamen hier in Tafraout Nel  en Jurriën. We volgen elkaar op Polarsteps maak kenden elkaar niet Zij kwamen langs om kennis te maken, leuk dat je nu de gezichten bij de namen kent. Nel en Jurrien hebben in Ghana gewoond en zij heeft als hobby verzamelen van kralen en kettingen, ze weet veel van de herkomst van kettingen die Everdien bezit.

De keek op de week stond voor een deel in het teken van het 50-jarig huwelijk van Henk en Marita in december. Ze trakteerden op cava en zelfgerookte paling, een leuke verrassing.

Op nieuw een stralende dag met iets meer wind dan gisteren, het werd 23º.

Tafraout 12-02-2026, donderdag

Het zijn de palmtortels die je ’s morgens het eerst hoort koeren.  Tenminste als je dat geluid wat ze maken zo noemt, niet alle honden heten Fikkie. We houden het op koeren, ChatGP vindt dat ook..

Omdat het fototoestel het plotseling niet meer deed, gisteren een andere batterij in het fototoestel geplaatst, nada. Everdien begon eens wat te frunniken aan de instellingen en warempel, ik had per ongeluk een knopje ingedrukt. Gelukkig mankeert het fototoestel niets. Je hebt toch wat meer mogelijkheden , mn.n. de krachtige zoomfunctie. Ik ben er erg blij mee dat hij het gewoon doet, ze had wel een extra knuffel verdiend.

Vanmorgen vroeg, nou ja redelijk op tijd zijn we samen met Kees en Trui naar de garage van Mohamed Fahri gereden, waar we om 10.00 uur een afspraak hadden. Redelijk op tijd zijn ze begonnen, althans een jongen die begon bij ons. Bij Kees en Trui wat  later, daar hebben ze wel de juiste kleur autolak gevonden, dat komt morgen. 

We hebben, omdat we dichtbij het centrum stonden toen we bij Mohamed waren, boodschappen gedaan, o.a. camembert, een Marokkaanse kruidenkaas, een soort Boursin en een kuipje smeerbare geitenkaas. Traditiegetrouw hadden we bij de slager  een complete ossenhaas besteld, gewicht was 1900 gram. ( er zijn gisteren 5 mensen geweest voor ossenhaas, ik had hem jullie beloofd) De prijs was 1800 Mad per kilo., in Nederland zo’n €75,- per kilo dus meer dan 4x zo duur. Everdien heeft er 14 biefstukken van gesneden, wat snijdsel gaat terug naar de slager die er dan overheerlijk gehakt van draait. We kwamen enkele bekenden tegen,  mensen die net gearriveerd waren, anderen die vertrokken zonder dat we in de gelegenheid waren geweest om elkaar eerder te ontmoeten.

Ruim een week geleden fotografeerden we parende Woestijnsprinkhanen en we zeiden gekscherend dat we misschien wel getuige waren van het ontstaan van een sprinkhanenplaag. Nu dreigt er inderdaad een sprinkhanenplaag in Zuid Marokko, er zijn zwermen vanuit Mauritanië Marokko binnengekomen. Ze zijn al gesignaleerd in de omgeving van TanTan en de kans bestaat dat ze ook in deze regio en het Drâdal komen volgens de VN voedselorganisatie FAO. Dit ondanks dat er een bestrijdingsprogramma bestaat, er zijn veel insecticiden gesproeid. Maar gelukkig zijn de sprinkhanenplagen lang niet meer zo rampzalig als vroeger dankzij de bestrijdingsprogramma’s .

De laatste grote plaag in Marokko was in 2004 en was er  een enorme zwerm van 250 km lang tussen Tarfaya en TanTan. Zo’n  grote zwerm kan bestaan uit ettelijke miljoenen sprinkhanen en kan evenveel eten in een dag als tienduizenden mensen. In enkele uren vreten ze grote akkers compleet leeg.  Het is een ramp voor boeren, vandaar dat de FAO de ontwikkelingen nauwkeurig monitort, de omstandigheden zijn nu ideaal voor voortplanting, er is meer regen gevallen, daardoor meer plantengroei.

We hebben in 1978 in het noorden van Marokko een zwerm sprinkhanen meegemaakt, waar we midden met ons  campertje en onze toen 4 jarige zoon Martijn  in stonden. Het gaf een tijdlang het geluid alsof er hagel tegen de zijkant van de camper striemde.

Vanmiddag zijn we ‘bij het zwembad ‘ gaan eten , een hotel restaurant gevestigd in dezelfde straat als waar Mohammed zijn garage heeft. We, dat was in dit geval de  complete Avondrood + groep. Het eten was kennelijk van wisselende kwaliteit, ik was dik tevreden maar Henk en André hadden een tajine  Kefta balletjes, de balletjes waren niet gaar, ze kregen wel andere of dezelfde nog even matig doorgegaard. Maar gezellig was het wel. 

We liepen na het eten naar buiten en Everdien zag Petra en Freddy, onze garageman uit Vierakker bij Zutphen. We hebben even gebabbeld, ook zij  gaan naar het keteldal, we zullen elkaar nog wel ontmoeten een dezer dagen. Het heeft wel iets vervreemdend elkaar in een andere rol in Marokko tegen te komen.

Uiteindelijk was onze camper pas om 17.00 uur    klaar, toen we uit eten waren kon de jongen  niet de bumper aan de achterkant afwerken omdat die in de zon stond. Te laat naar onze zin konden we terug naar onze plek in het dal want de lak en de celluloselak daaroverheen moesten eerst nog 2,5 uur drogen. 

Dus schrijven we maar een verslag vanaf de stoep bij Mohamed. De dag verliep anders dan de afgelopen dagen, iets van vakmanschap is meesterschap. De spuiter schuurt en  spuit, de slager snijdt een mooie ossenhaas uit de dode koe, Kees helpt met het aansluiten van een nieuwe gasfles ( 54 Mad)  en wij rekenen 800 Mad af bij Mohammed bij zembad-temperaturen van 24º. We zullen maar zeggen een nuttig besteed dagje waarin Trui nog voor diverse mensen een stukje blauwaderkaas wist te scoren, bedankt nog.

Tafraout 13-02-2026, vrijdag

Toen we gisteren tegen 19.30 uur terugkwamen van de garage van Mohammed stonden  achter ons Freddy en Petra, onze garagist als we thuis zijn met zijn vrouw. Hoe leuk wil je het hebben.  Zien we elkaar zo maar in een andere rol, geen garagehouder-klant maar als mede-camperaars. Stiekem hadden we gehoopt dat Freddy wel naar Tafraout zou komen omdat hij bijna de enige is die we het vertrouwen om iets zinnigs over onze beschadigde  luifel te kunnen zeggen. (Net iets meer dan Pieter) Gisterenavond had hij het al bekeken en hij zei dat de luifel gewoon gebruikt kon worden. Omdat het schemerde wilden we toch wachten tot vandaag om het te proberen. Wetende dat Freddy een toeziend oog had, hebben we de luifel een stukje uitgedraaid en weer ingedraaid. Gelukkig kunnen we hem, indien nodig, gebruiken, hoofdzakelijk gebruiken we hem om de koelkast te beschermen tegen de warmte of om de was soms aan te drogen.

Onze voederplek wordt ook door de Diadeemroodstaart af en toe bezocht

We waren redelijk vroeg voor ons doen omdat we de luifel uit wilden draaien voordat de verwachte wind zou gaan waaien. Bovendien moesten we langs de slager om gehakt te laten draaien van de restjes ossenhaas en omdat het vrijdag is kan hij in de moskee zitten. Daar zat hij misschien, hoe dan ook, hij was er niet. Dan maar gevraagd aan een van de andere slagers, ja hoor geen probleem, het kostte niets, een van de leuke Marokkaanse kanten. 

We hadden pinda’s nodig, bij hetzelfde winkeltje kun je tandenstokers kopen, dat zijn uitgebloeide bloemen. Daar kon je ook gedroogde paprika’s en gedroogde rozen kopen, het schijnt dat die in de thee worden gedaan, het is voor een goede nachtrust en helpt tegen lichte maag/darm klachten. We zijn doorgelopen naar de garage van Mohammed, om te kijken naar de camper van Kees en trui. Die bleek al klaar te zijn, ze moesten alleen nog een tijdje wachten totdat de lak uitgehard was. 

Dit is de zgn Leeuwenkop, binnen de gele omlijning

Er stonden trouwens nog meer campers bij Mohammed dan gisteren, een stuk of 17. Nu is Tafraout bekend vanwege het feit dat men hier goed is in het overspuiten van campers of het repareren van plaat- of plastic schade aan campers. Er zitten hier zeker 3 bedrijven, goed voor de concurrentie. De meeste camperaars gingen altijd naar Mohammed, sinds enkele jaren heb je ook de spuiterij  van Little Mo, die is in het dal en heeft een heuse spuitcabine en er is een minicamping bij voor als je moet wachten. Je hebt nu a.h.w.  2 kampen met believers, òf Little Mo is beter , òf Mohammed.  Wij komen al jaren bij Mohammed en van beide hoor je verhalen hoe goed of hoe slecht werk er geleverd wordt. 

We hadden vandaag gematigd weer, de temperatuur bleef ver achter bij gisteren en er stond vooral vanmiddag een vlagerige wind met windstoten tot 60 km p/h. We krijgen kennelijk wat effecten mee van de zoveelste storm die over Noord Marokko, het Iberische schiereiland en nu ook Frankrijk is getrokken , de storm Nils die voor niet alleen voor overstromingen, materiële schade maar ook weer voor doden heeft gezorgd. Voor de zoveelste keer varen de ferry’s niet En dat net nadat die megalomane klootzak Trump alle milieumaatregelen heeft geschrapt die onder de regering Obama genomen waren. Hij zet alle bakens op groen voor fossiele brandstoffen, tegen het advies van 97% van klimaatwetenschappers in die stellen dat de mens verantwoordelijk is voor de klimaatverandering.

De tandenstokers, gemaakt van een gedroogde bloem