Ik was wel vroeg wakker vanmorgen en heb eens gekeken hoe we terug gaan rijden , liever gezegd wat we gaan doen in Spanje, rekening houdend met mijn hielspoor , dan denk je meer aan vakantie aan zee dan aan stedenbezoek.  Dan wordt je niet vrolijk als je  de weersverwachting ziet voor de komende weken, zo vanaf volgende week donderdag, net als we oversteken naar Spanje. De luchtdrukverdeling is net zo ongunstig als een paar maanden geleden toen er enorme hoeveelheden regen in Spanje, Portugal en Noord Marokko zijn gevallen. Wel gunstig voor voorjaarsachtig weer in Nederland maar wat we zien is dat er van Essaouira af ,in Portugal , Spanje en ZuidFrankrijk zo ongeveer , zeer gematigd zomerweer wordt verwacht met elke dag buien. Wel geen enorme hoeveelheden, maar wel elke dag regen. Nu kun je maar 14 dagen vooruitkijken maar je zou er nu al somber van worden. We wilden eerst naar het mooie stadje Vejer de la Frontera, dan naar Jerez ( nog nooit geweest)  en misschien via Portugal terug. Maar we hebben zo’n vermoeden dat we voor een kortere weg gaan kiezen richting huis. Niet dat  daar dan minder regen wordt verwacht, maar als we vasthouden aan ons oorspronkelijke plan lijkt het omrijden worden om in de regen te zitten. En dan komt er de Semana Santa ook nog aan , erg druk op cp’s, je moet ook overal rekening mee houden, wat een ellende toch dat camperen.

Campings in Marokko zijn eigenlijk over het algemeen meer cp’s , er staan eigenlijk alleen maar campers, plaats om een tentje neer te zetten is er vaak nauwelijks. Hier stond vannacht een Nederlandse motorrijder met een klein tentje, weggestopt in een  hoekje. Hij had een maand tijd om naar Marokko te rijden en hier rond te toeren en weer terug te rijden naar huis. Dan denk je dan heeft hij niet veel tijd maar dan realiseren we ons dat we in het begin van de jaren ’70 ongeveer hetzelfde deden, eerst met een personenauto en in 1978 met een Renault Estafette campertje met ons zoontje bij ons . Omdat ik in het onderwijs werkte had ik 6 weken tijd voor de Marokko reis, de wegen waren toen niet zoals nu , in Spanje waren er maar kleine stukjes snelwegen als ik me goed herinner. We reden we niet verder dan Marrakech. Je moet er nu niet aan denken, ten eerste zijn we nu oud en ten tweede hebben we alle tijd van de wereld en komt zoiets ons nu als bizar over. Maar toen we jong waren deden we eigenlijk hetzelfde als de motorrijder van nu. Schuin voor ons staat nu een Mercedes bus uit de staat Washington, bij ons weten de eerste keer dat we een camper uit de VS zien.

We zijn vanmorgen een kleinstukje langs zee gewandeld en toen naar de Carrefour winkel o.a. om blauwader kaas te kopen. We hebben de carrefour in Essaouira gemist, die blijkt er nog wel degelijk te zijn volgens Wim en Wobbie. Voor ons lag hij toen kennelijk verscholen achter de winkel van Atacadoa, we hebben in ieder geval kaas nu.

Het weer was vandaag minder zonnig dan de afgelopen tijd. Brede opklaringen werden afgewisseld met uitgestrekte wolkenvelden, er was weinig wind en het werd 18º.

El Mansouria 15-03-2026, zondag 

Al voor 8.00 uur zijn de eerste visverkopers op de camping om proberen hun waar te slijten, mooie tongen, gamba’s en krabben, Vooral Fransen kopen deze laatste schaaldieren. Voor ons te moeilijk, te veel werk om die te bereiden. We worden al moe als we onze Franse buren in de weer zien met een combinatietang om de krab te kraken.

Gisteren weer wat verder gelopen, 6000 stappen oftewel 4,2 km. Vannacht niet  noemenswaardig meer last van mijn voet gehad, dat is toch een beetje hoopgevend.

Vandaag zal de diesel volgens eerdere berichtgeving €0,20 duurder worden in Marokko, van ongeveer €1,10 naar €1,30. Als we gisteren van de camping naar de pomp waren gereden hadden we €8,,- kunnen ‘verdienen’, we vonden dat de moeite niet waard, inpakken etc, wat dat betreft zijn we wat lui voor dat relatief lage bedrag.. 

Marokko heeft voor ongeveer een maand brandstof in reserve heeft de regering eergisteren laten weten. "De situatie van de olievoorraad in Marokko is stabiel en wordt strikt opgevolgd door de betrokken autoriteiten," melden de bevoegde instanties. ‘Spanningen rond de Straat van Hormuz, waar het conflict tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël oplaait, vormen geen direct gevaar voor de Marokkaanse tankstations.’ ‘Marokko is voor zijn energievoorziening simpelweg niet afhankelijk van deze specifieke en kwetsbare maritieme route in de Perzische Golf. Marokko haalt zijn olie uit diverse landen, ook uit Afrika en Amerika.’

Echter vandaag een heel andere berichtgeving in de media: het blijkt dat Marokko een wettelijke verplichte  strategische reserve aan olie van 60 dagen moet hebben ipv de 30 dagen die het nu heeft. ~de berichtgeving van gisteren was ws een poging om te downplayen, proberen voorkomen dat automobilisten gaan hamsteren. We zullen het gaan zien de komende dagen.

Vandaag, zondag was het helemaal niet  druk aan zee met dagjesmensen die daar kwamen om zich te vermaken. Dat  was duidelijk anders dan ruim 2 maanden geleden, toen waren er erg veel mensen en de diverse mobiele eet-en drinkkraampjes  waren open, een gezellige sfeer. Dat er nu zo weinig mensen waren  kwam niet doordat het weer wat minder was maar had natuurlijk alles te maken met de ramadan. De mobiele koffiebarretjes bleven gesloten, je kon geen taco’s of escargots e.d. kopen. Wel kon je je auto laten wassen door de mobiele autowasser.

De straathandel ligt hier en elders stil door de ramadan. Deze mensen zijn dus tijdelijk werkloos .Marokko heeft ongeveer 37 miljoen inwoners en vorig jaar was daarvan 13% werkloos (in  Nederland is dat ongeveer 3 tot 4%) , 1,7 miljoen mensen. De werkloosheid is het grootst in de steden, op het platteland is dat minder . Ongetwijfeld zal een rol spelen dat jongeren die geen toekomst zien op het platteland naar de steden trekken en meetellen voor de cijfers van werkloosheid in de steden. De werkloosheid onder jongeren ( 15-24 jaar)  is een groot probleem , meer dan 1/3 is werkloos , geen wonder dat Europa lonkt, via sociale media ziet men de rijkdom in het westen. Ook onder vrouwen is de werkloosheid groot, circa 20% van hen is werkloos. De cijfers zijn wat vertekend doordat Marokko een vrij grote informele economie telt, bestaande uit straathandel zoals de visverkopers en losse arbeiders, mensen die af en toe werk hebben. In werkelijkheid ligt de werkloosheid nog wat hoger dan de officiële cijfers.

De dag begon wel erg somber, het was zwaarbewolkt. Daardoor was het ook een zachte nacht geweest. Er zouden vanmiddag opklaringen komen, die bleven uit. Na de wandeling zijn we binnen gaan zitten omdat er een matige frisse wind vanuit zee stond. Het werd toch nog 18º.

Omdat we binnen zaten hebben we ons weer over de terugreis door Spanje gebogen. Zoals we nu denken, gaan we naar Malaga, mede geïnspireerd door Kees en Trui die daar 2 dagen geweest zijn, en dan verder langs de kust. Wellicht naar Lorca voor het begin van de Semana Santa en misschien ook naar de Noche de Tambores in Mula, dat vonden we vorig jaar heel leuk.

Larache 16-03-2026, maandag

We zijn vanmorgen bijtijds vertrokken uit El Mansouria, het eerst wat we gingen doen was tanken. Inderdaad bleek dat nu de prijs voor diesel met 2 Mad was verhoogd, omgerekend kost een liter diesel €1,28. Dat was ook de prijs die we onderweg zagen bij andere pompen. We zijn via de tolweg naar Larache gereden, 237 km. Onderweg, grofweg in het landbouwgebied tussen  Kenitra en Moulay Bousselham zag je niet alleen de plastic kassen waaronder o.a. bananen groeiden maar ook nog steeds de gevolgen van de hevige regenval van ruim 2 maand geleden. Hele landerijen stonden onder water, kilometers lang. Nu hebben we dat wel vaker gezien maar zo erg als nu nooit. Voor die tijd kleurden de bermen nog geel door de Knikkende Klaverzuring en oranje door de diverse soorten goudsbloemen. Nu dus veel water, weinig ruimte voor koeien en schapen om te grazen, laat staan om landbouw te bedrijven..

Bij Larache gingen we van de tolweg af en reden dwars door de stad naar de cp die een parking is, mooi gelegen aan de monding van de rivier de Loukos., 50 Mad per overnachting , Wij stonden op de 2e rij , geen direct zicht op het water maar wel aan de voet van het gerestaureerde fort, het is leuk om weer eens naar Larache te gaan. 

Het is al weer lang geleden dat we in Larache zijn geweest. In de beginjaren toen we waren gestopt met werken stonden we daar nog wel eens op de cp aan de rand van de stad van de inmiddels ter ziele gegane maatschappijen Comanov en Comarit.  Daarmee reisden we vanuit Sète naar Tanger vv, Tanger Med bestond toen nog niet. 

Larache kent een lange geschiedenis door zijn strategische ligging aan de monding van de rivier de Loukos. Ruim 1200 jaar voor het begin van de jaartelling vestigden de Feniciërs hier een handelspost. In de 1ste eeuw voor Chr. namen de Romeinen het gebied over en stichten Lixus, waarvan nu nog de overblijfselen te bezichtigen zijn. Lixus was bekend om de productie van garum, een vissaus geliefd bij de Romeinen. Het huidige Larache ontstond in de middeleeuwen toen een Almohadische kalief een fort op deze plek bouwde. De Portugezen namen in 1471 de stad in en plunderden deze tot Marokkaanse heersers de stad weer innamen en versterkten met forten. Larache werd de basis voor zeerovers totdat de Spanjaarden de stad innamen. Dat stuivertje wisselen ging nog even voort, ook de Fransen hebben nog een mislukte poging gedaan om de stad in te nemen.

In de koloniale tijd werd Marokko verdeeld onder Spanje en Frankrijk en werd Larache Spaans. De stad kreeg toen zijn huidige karakter door de Spaanse stadsplanning , het dankt daaraan zijn pleinen en brede straten in het centrum. Daar staan  gebouwen uit die tijd  die je herkent aan  het Spaanse karakter.

Nadat we een tijdje op het grasveldje achter de camper hadden gelezen, zijn we in de loop van de middag naar het centrum gewandeld. Daarvoor moet je de trappen langs het fort bestijgen, vanboven heb je een mooi uitzicht over  de omgeving. Je komt langs een paar viskraampjes die echter gesloten waren. Misschien zijn ze vanavond open na de iftar, onduidelijk is echter of ze überhaupt wel open gaan en zo ja hoe laat dan. We kwamen door een rustiek smal straatje ( niks geen brede boulevard), met vervallen huizen, maar wel een bepaald leuk volks karakter , op een heerlijk rommelig aandoend langgerekt plein. Aan weerskanten arcaden met blauw geverfde pilaren, handel op straat en in winkeltjes , al met al een gezellige boel. Bovendien ook nog muurschilderingen. We zagen bij diverse bakkerijen dat er allerlei producten werden verkocht voor de iftar, ook hartige producten. Dat leek ons wel wat, vertrouwen dat de viskraampjes open gaan was nog niet aanwezig.

We kwamen op het bekende PLaza de Liberaçion , anders levendig met zijn vele terrassen, nu allemaal gesloten vanwege de ramadan, nu vonden we het tamelijk saai. Wel aardig zijn de grote gebouwen uit de Spaanse tijd, niet echt mooi maar wel heel karakteristiek . Na een rondje te hebben gelopen hebben wie uiteindelijk bij 2 bakkerijen en bij een vrouw met huisgemaakte producten o.a. pizzaatjes , flapjes met kip en aardappel/groente koeken gekocht, dat wordt onze maaltijd vanavond . Het was een leuke middag in Larache, lekker authentiek nog met geen toeristen op straat en  met erg mooi weer. Er was weinig wind, volop zon en het werd 22º. Er staan hier ongeveer 20 campers.

Asilah/hotel Briech

Alle ingrediënten waren aanwezig voor een slechte nachtrust gisterenavond: vanaf 21.00 uur een kleine kermis in de buurt, een mobiel koffietentje op de parking en een moskee in de buurt. Toch hebben we goed geslapen, in beide oren Ohropax toen we om 23.45 uur naar bed gingen en de muziek werd meteen flink gedempt  zodat we rustig in slaap vielen. Een reden te meer om dat daar een leuke plek te vinden, wat zal het levendig zijn als er geen ramadan is.

Vanmorgen zijn we naar Asilah gereden, 41km, zodat we daar kort na 10.00 uur waren. We zijn bij de muur gaan staan op de parking en zijn vervolgens de stad ingewandeld . Wat een saaie bedoeling, vrijwel geen kip op straat, slechts een enkel winkeltje open en bij het straatjes met restaurantjes werd er slechts 1 net geopend waar je alleen wat kon drinken. Het zal wel zijn omdat we er vroeg waren, van Pieter en Leny  hadden we begrepen dat er 40% van de restaurantjes open waren toen zij er een week geleden waren, dus ook tijdens de ramadan. En het valt niet mee om foto’s te maken die je de vorige keren al hebt gemaakt. We besloten naar hotel Briech te gaan, een kleine 20 km noordelijk van Asilah, daar hebben we ook gestaan toen we net in Marokko waren. Daar konden we een beetje beschut zitten, er was een straffe oostenwind opgestoken.

Eergisteren hadden we het over werkloosheid in Marokko. Toevallig is er vorige week een plan gelanceerd, Idmaj, door het Marokkaanse ministerie van Economische Zaken.  Marokko wil in 2026 zo’n 200.000 mensen zonder diploma via het nieuwe programma Idmaj aan werk helpen, een flinke ambitie . De overheid richt zich daarbij vooral op jongeren en vrouwen, na jarenlange gefocust te hebben op werkloze  afgestudeerden.  Met Idmaj wil de regering de toegang tot de arbeidsmarkt verbreden voor mensen zonder diploma, een groep die dus tot nu toe veel minder profiteerde van overheidsprogramma’s voor werk. In de eerste fase moet het programma ongeveer 30.000 banen opleveren in verschillende sectoren. Daarna moet het snel worden uitgebreid om de doelstelling van 200.000 te behalen. De regering probeert bedrijven over de streep te trekken met stevige financiële voordelen. Werkgevers die iemand zonder diploma aannemen via het programma, hoeven in dat geval geen sociale lasten en geen inkomstenbelasting af te dragen voor die werknemer. Daar komt ook loonsubsidie bij. Als een werknemer daarna een vaste plek krijgt, kan het bedrijf nog een jaar extra profiteren van fiscale en sociale voordelen. Hopelijk zal dit ambitieuze plan slagen.

Vanmiddag hebben we gelezen, het was heerlijk weer ondanks de wind. Het werd 21º bij die aflandige wind. Er trokken voortdurend grote groepen ooievaars en zwarte wouwen over. Bij gebrek aan thermiek zweefden ze niet maar vlogen ze  schuin tegen de wind in. Daardoor was het moeilijk om ze te fotograferen, te ver weg en tegenlicht. Maar wel fascinerend omdat het om grote groepen ging , m.n. de Zwarte Wouwen, het moeten er honderden zijn geweest. De omstandigheden vandaag waren ook gunstig omdat er een oostenwind stond. In de seizoenstrek die richting Europa de piek in maart heeft, kunnen er in totaal wel honderdduizenden naar Europa trekken vanuit landen ten zuiden van de Sahara.

Morgen gaan we naar de haven waar we dan donderdagochtend vroeg de boot nemen.

 Woensdag 18-03-2026 Tanger Med 

We hebben gisterenavond erg lekker gegeten in hotel Briech. Even waren we bang dat we wellicht de enige gasten zouden zijn, maar er zijn natuurlijk ook hotelgasten zodat er toch 5 tafeltjes bezet waren. Het eten was prima , we hadden kalkoen brochettes besteld met frites. De frites waren de beste die we in Marokko hebben gehad. Het werd een beetje een iftar maaltijd, we kregen eerst harira. Vervolgens de brochettes met  frites. En daarna nog sinaasappel schijfjes met kaneel en schijfjes banaan. Daarna een smakelijk koekje en muntthee. En dat alles vergezeld van een voortreffelijke Marokkaanse rosé, kortom , een hele goede keuze om in het hotel te eten. Daar houden we d in ieder geval een goede herinnering aan over.

De afgelopen nacht ws wat minder fraai, er vielen buien vanaf 1.00 uur, af en toe een klap onweer. Opdat we maar weten dat het in Marokko niet altijd mooi weer is. Vanochtend hebben we kalm aan gedaan, we hadden geen haast om weg te komen, de boot gaat om 8.00 uur morgenochtend , we wilden  in de loop van de middag naar Kar es Seghir gegaan. We hebben daar wel overnacht de laatste nacht dat we overgingen, omdat we zo vroeg op moeten, om 6 uur al melden bij het loket van de maatschappij Balearia waar we mee overvaren, slapen we in de haven.

Totdat ik zei : als we nu eens proberen vanmiddag de boot van 15.00 uur te nemen , kijken of we de ticket kunnen laten omboeken. Dit omdat het vroege opstaan me niet lekker zat, je moet je om 6.00 uur al laten inchecken. Bovendien zag ik dat vrijdag in Algeciras en omgeving meer dan 25 mm regen werd verwacht, dan rijd je w.s. niet eens. Dus waren we iets n 11.00 uur in de haven en we konden inderdaad omboeken zodat we inderdaad om 15.00 uur meekunnen.

Een ding kunnen we niet laten liggen voordat we Marokko verlaten, nee niet het feit dat Marokko alsnog de Afrika Cup heeft gewonnen We kunnen niet Marokko verlaten zonder iets over GenZ212 te schrijven, een ongeorganiseerde opstand tegen het gezag in Marokko waar nogal wat moed voor nodig is. Wat is er gebeurd met deze onverschrokken jongeren die zich gingen verzetten tegen de ongelijkheid in de Marokkaanse samenleving De aanleiding was dat er al lang een sluimerende onvrede was onder jongeren vanwege de zwakke gezondheidszorg en het onderwijs. De concrete aanleiding was dat er in Agadir kort na elkaar een paar vrouwen overleden in een ziekenhuis. Ook speelde mee de hoge jeugwerkloosheid, en het gebrek aan toekomstperspectief. Aan de andere kant werd er ruim met geld gestrooid rondom de Afrikacup en al voor het WK voetbal in 20230. Men ging zich verzetten tegen de groe verschillen tussen arm en rijk. Ia sociale media werd opgeroepen om onvrede op straat gegaan uien en wel op een vreedzamen manier. Omdat er geen leiders waren en er soms tijdens de demonstraties politiegeweld werd beantwoord met tegengeweld nam de repressie door de overheid toe. Uiteindelijk is de beweging ingestort door een aantal factoren:  interne verschillen tussen radicalere en gematigde jongeren,  structuur of leiderschap, doelen waren te weinig concreet. Ook relbeluste jongeren probeerden zich aan te sluiten wat het imago van de beweging schaadde.