Palmtortels , een met tegenlicht, minder mooie kleuren

Vanmorgen hebben we een wandeling gemaakt door een deel van het keteldal waar op een gegeven moment  geen campers meer staan, maar enkele tenten van semi nomaden?. Allemaal  bij een aparte grote arganboom of een  verwante soort , dit voor de stevigheid. Stond er eerst een enkele tent nu zijn het er meer, wel een stuk of 10, het kan ook zijn dat de mensen die in de tenten wonen daar uit armoe zijn. Ze houden wel wat geiten  in een soort kraal die er al jaren staat, palen met een doek erom heen. We zijn omhoog gelopen via een pad tot aan een grote steen, als je verder loopt kijk je over de rand heen de Ammeln vallei in. Maar omdat er kleine stenen op het pad lagen, voelde ik mijn peesplaat, dus verder lopen was geen optie, om hielspoor niet te verergeren.. Je hebt een mooi uitzicht over het keteldal, wel met tegenlicht. Ruim 4,5 km hebben we gelopen, het weer was er prima voor.

Er staan hier wat arganbomen, de meeste staan in de regio Essaouira . Uit de pitten van de vruchten van de arganboom wordt arganolie gewonnen. Arganolie kun je gebruiken voor zowel cosmetische doeleinden maar zeker ook voor culinair gebruik. Arganolie wordt ook wel vloeibaar goud genoemd om dat het zo duur is. Het is de laatste jaren  nog duurder geworden omdat door de droogte er minder arganvruchten groeiden. Je hebt voor 1 liter  arganolie ongeveer 30 à 40 kilo vruchten nodig, die in de zomer geoogst worden. Na enkele weken  wordt het vruchtvlees verwijderd, het gaat om de noten. De harde noten worden gekraakt, vaak handmatig maar tegenwoordig ook machinaal. Binnenin de noot zitten 1 tot 3  ‘pitten’.  Als ze voor culinair gebruik worden geprepareerd, worden ze eerst geroosterd, dat geeft een heerlijke nootachtige smaak. Voor cosmetische doeleinden hoeft dat niet.  Er zijn hier een aantal winkeltjes waar vrouwen arganpitten  met  een vijzel vermalen  tot een pasta die geperst wordt tot olie vrijkomt. Het oogsten, de manier van verwerken van de grote hoeveelheid noten nodig voor 1 liter , maakt het dat arganolie zo duur is. Everdien klopte arganolie samen met walnotenolie en wat kruiden  tot een lobbige dressing voor over de sla, verrukkelijk.

Arganolie is een beetje een hype in west Europa, het wordt  aangeprezen door influencers tegen alles wat vies en voos is, het wordt vooral gepromoot als een natuurlijk cosmeticaproduct. En de markt is nog steeds groeiende. Morgen misschien meer over dit typisch Marokkaanse product.

Vanmiddag kwam de kapper uit Tiznit die niet alleen Pieter maar ook Marjos en Everdien knipte à 100 Mad. Daarna hadden we weer een keek op de week, dit keer met z’n twaalven omdat Petra  en Freddy er ook  bij kwamen. Het was gelukkig een stuk minder koud dan gisteren, althans gevoelsmatig omdat het een stuk minder waaide en de zon volop scheen, niet gehinderd door bewolking. Het werd 16º.

Tafraout 15-02-2026, zondag

Vannacht is de klok in Marokko een uur teruggedraaid, dit ivm de ramadan die ws woensdag begint. Wij houden de Marokkaanse tijd aan, dat hebben we in het verleden ook altijd gedaan, het is wel makkelijk ivm bepaalde afspraken en zeker als je de boot moet nemen wat voorlopig niet aan de orde is. Bovendien staat de telefoon ook op Marokkaanse tijd. Zelfs de begintijden op BVN staan op Marokkaanse tijd. En wat fijn dat de zon een uur eerder de camper in schijnt, om 7.50 uur. De bakker kwam nu ook op een geschiktere tijd, anders tussen 9.30 en 10.00 uur, tijdens de ramadan komt hij ook gewoon ’s morgens... Bakkers bakken hun brood ook later op de dag zodat mensen na zonsondergang vers brood hebben, dus ws krijgen we brood van de vorige dag. Niets mis mee als je het even in de koekenpan opleukt.

We hebben niet veel gedaan vandaag, vanochtend gebuurt en tussen de middag kwam Karel hier voorbij wandelen en daar mee zitten praten, Even later schoof Nel ook aan, gezellig. Van wandelen kwam zo niet veel , even naar de vuilcontainer waar ik in de buurt George en Diny tegenkwam die daar sinds vanmiddag staan. Het was een soort zondag-rustdag en dat terwijl bij ons een reli-gen ontbreekt. 

We schreven dinsdag dat we een flesje cosmetische arganolie hadden gekocht, niet voor de eerste keer trouwens. Omdat we graag wetenschappelijke onderbouwing zien van vermeende of door een hype beweerde geweldige uitwerkingen van bv arganolie zijn we sinds we arganolie kennen diverse wetenschappelijke studies tegengekomen waarin het effect van arganolie op de huid bewezen is. Dit geldt bv voor het anti-aging en het hydraterende effect van deze olie , mits het dagelijks gebruikt wordt. Ook bevat het anti oxidante en ontstekingsremmende eigenschappen,  echter niet dusdanig dat het daarom als geneesmiddel gebruikt kan worden. 

De wereldwijde markt voor cosmetica geïnspireerd op Marokkaanse tradities groeit razendsnel en zal volgens een nieuwe studie in 2032 ruim 3,5 miljard dollar waard zijn, bijna het dubbele van nu.

Volgens marktonderzoek van Maximize Market Research (een wereldwijd opererend, snelgroeiend marktonderzoeks- en adviesbureau gevestigd in India) groeit de sector momenteel met bijna 8 procent per jaar. In 2024 werd de markt al geschat op 1,82 miljard dollar. De komende jaren zal die doorgroeien tot 3,59 miljard dollar, gedreven door de wereldwijde vraag naar natuurlijke, duurzame producten.

De Grauwe Buulbuul

Naast arganolie zijn dat ondermeer  rozenwater,en ghassoul-klei.  Dat heb ik toch even moeten opzoeken : ghassoul-klei is een natuurlijke vulcanische  mineraalklei, het is in de vorm van fijn poeder op de markt en wordt met water vermengt tot een pasta. Het is rijk aan magnesium en calcium en wordt gebruikt als gezichtsmasker en als shampoo . Het reinigt en ontvet huid en haar en wordt al eeuwen gebruikt in hammams. De wetenschappelijke onderbouwing van het effect is gering, het is meer een traditionele manier van reiniging. Maar desondanks is ook hier  een markt voor.die groeiende is.

De gebruikelijke keek op de dag werd een soort Avondrood XXL doordat we met zijn zestienen waren. Esther en Raymond waren ook aangeschoven en even later kwamen ook Gerrie en Annie. Door het succes dreigen we uit onze voegen te groeien. Volgens de gardien staan er nu 300 campers op de cp, we vermoeden dat de campers op de  de andere vrije plek, in  de palmeraie ,daarbij meegerekend is.

Het was vandaag een fantastische dag, een zwakke wind, strakblauwe hemel en 22º.

Wel was er wat Saharastof in de bergen als een soort nevel. Dat komt omdat er gisteren en eergisteren een zandstorm is geweest in de Sahara.

Tafraout 16-02-2026 maandag

Joepie, de klok een uur achteruit, blijmoedig schijnt de zon al om 7.48 uur bij ons naar binnen, strategisch als we de camper hebben neergezet. Lekker als je vroeg * wakker bent, even de kachel aan en het is warm. Meteen het nieuws lezen op internet sites en we zijn weer op de hoogte van doorgaans niet al te vrolijk of zelfs machteloos kwaad makend nieuws . Gelukkig schamen we ons niet dat wij het zo fijn hebben met elkaar, met vrienden en het feit dat we in Marokko zijn.

 *Even een kanttekening: gisteravond zijn we al om 22.45 uur naar bed gegaan, het was dus eigenlijk 23.45 uur, ongeveer onze gebruikelijke tijd. We wilden zo in ons bioritme komen zodat we vanavond gewoon weer tussen 23.30 en 24.00 uur naar bed kunnen gaan. Het gevolg was wel dat we vanmorgen allebei al om 6.00 uur klaarwakker waren. Dus dat Joepie sloeg niet op ons gevoel van vanmorgen vroeg.

Onderweg naar Aït Mansour

Vandaag heeft Trui een uitstapje georganiseerd naar de oase  Gorges de Aït Mansour, daar zijn we al vaker geweest en 2 jaar geleden ook met zijn tienen, leuke dingen kun je best vaker doen. Om 11.00 uur werden we door 2 grand taxi’s opgehaald om ons  te vervoeren. De rit er naar toe is werkelijk schitterend, door een kronkelende weg stijgen we eerst door een stenig Grand Canyon-achtig landschap langs mooie kloven en vergezichten naar een hoogte van ongeveer 1800 m. Overal bloeien amandel- en andere vruchtbomen , er loopt een riviertje onder in de kloof langs de weg waar warempel water in staat in poeltjes. Via tal van haarspeldbochten daalden we af naar de oase die als een groen lint in het landschap ligt. We werden afgezet door de taxi op een parkeerplaats aan de rand van de oase vanwaar we door de oase zijn gewandeld, wat een heerlijke rust , af en toe verstoord door een auto of wat motoren. 

Je loopt een groot deel onder de bomen dus het was lekker koel. De oase ligt in een kloof met steile wanden, met veel palm- en vruchtbomen, doorsneden door een riviertje waar je kon zien dat het water met donderend geweld erdoor moet zijn gestroomd, palmbomen zijn omgevallen, afgewaaide palmtakken liggen hoog tegen de rotswanden. We zijn gestopt bij een klein restaurantje waar we omelet berbère hebben gegeten, smaakte prima,  en een kopje nos nos hebben gedronken. Daarna zijn we op ons gemak terug gewandeld, bij een poel stond witte waterkers in bloei. Bij een klein stalletje hebben we een kleine spiegel gekocht, toch nog een souvenir.Via de pas weer teruggereden en onderweg gestopt om wat foto’s te maken bij een uitzichtpunt met een wijds uitzicht. Daar zagen we kleine gele vlindertjes, vliegensvlug fladderend, geen idee welke soort dit was.  Terug bij de cp  hebben we 100 Mad pp betaald,  voor de rit en de wandeling was het dat zeker waard. 

Het uitzichtpunt op de terugweg

Terug bij de camper eerst gelezen en later met een Avondrood - groepje geborreld en gekletst , Kees en Trui en Henk en Marita zijn uit eten gegaan. En wat een fantastisch weer was het weer, eigenlijk geen verandering t.o.v. gisteren. We hebben een geweldige dag gehad.!

Tafraout 17-02-2026, dinsdag

 Met de ramadan in zicht  is de klok al vast een uur achteruit  gezet zodat het vasten wat eerder kan beëindigd worden na zonsondergang.

Zijn we in Nederland altijd blij met de zomertijd omdat de klok dan een uur vooruit gaat en het ’s avonds langer licht blijft, hier zijn we blij dat de klok juist achteruit gezet en dat het eerder donker wordt. Is dat tegenstrijdig? Nee voor ons gevoel niet, ik zeg wel ons gevoel maar het is meer mijn gevoel. Nu in Tafraout komt al om omstreeks 7.47 uur de zon boven de berg in de camper ons verblijden met het zonlicht, omdat ik een tamelijk vroege vogel ben, waar ik niet voor kies, wat een andereformulering is voor dat ik  een slechte slaper ben. Ik zou zonder slaappil die ik af en toe neem net zo lang willen slapen als met een slaappil. Maar ik behoor tot ongeveer een kwart van de Nederlanders die wat slaapstoornissen  hebben. En de zomertijd vinden we fijn vanwege het langer licht zijn zoals al gezegd . Komt bij dat vroeg naar bed gaan  niet ons ding is . De ramadan begint nu op donderdag hoewel het nog steeds niet helemaal zeker is.

Af en toe  zie je hier een paraglider boven het keteldal, een keer ’s morgens vroeg en een andere keer later op de middag dat hebben we andere jaren niet gezien. Er moet hier toch een punt zijn vanwaar ze vertrekken, maar geen idee waar dat is.

Er was vandaag weer een pré-souk, we zijn er weer even overheen gewandeld in de hitte . Altijd weer leuk hoewel het op dinsdag nog rustig is. Wel hebben we er heerlijke dadels gekocht, voor ons idee goedkoop, 25 Mad per kilo ( nog geen €2,50) Nu we het toch over prijzen hebben , vorige week heb ik per abuis me een nulletje vergist met de prijs van de ossenhaas. Ik schreef dat we er 1800 Mad voor hadden betaald, dat moet natuurlijk zijn 180 Mad, nog geen €18,- per kilo. Met dank aan Marie José die deze 0 teveel in de gaten had.

Na de souk zijn we met z’n tienen gaan lunchen bij Harbaz, het was gezellig, ik vond de kwaliteit van het eten wat minder dan de vorig keer. De kipstukjes in Aziatische saus waren lekker toch miste ik de Aziatische touch. De prijs was ongeveer 60 Mad p.p., daar is niets mis mee.

Vanmorgen zijn Freddy en Petra vertrokken naar Taroudant, gisterenmiddag kwamen  hier Gé en Lia met de broer van Lia en schoonzus. Er staan hier alleen maar Nederlandse campers, + de Belgische van Judith en Charel. We zouden vroeger meteen rechtsomkeert hebben gemaakt als we zo’n Hollandse enclave zouden zien. Maar wat zijn we blij met de mensen hier om ons heen die we in de loop der jaren hebben leren kennen, dat maakt toch mede het verblijf in deze prachtige omgeving tot een nog fijnere ervaring.

We hebben vanochtend vooral wat gekletst met deze en gene nadat we eerst Nezha , de vrouw die morgen onze was zou ophalen om 9 uur  verteld dat ze een dag te vroeg was toen ze voor half negen de was kwam ophalen.

Het was te warm vanochtend voor al te veel activiteiten, althans het voelde te warm. Omdat het windstil was voelde het als 30º terwijl het 25º was. Toch zijn we gewandeld naar de souk, het is beter voor mijn hielspoor als ik elke dag wat loop. Toch wordt het tijd dat we een dezer dagen de fiets uit de camper halen en eens een fietstochtje in de omgeving gaan maken.

Vanmiddag stak er een matige wind op, dan voelt meteen lekkerder aan en konden we in de zon nog wat lezen alvorens de keek op de dag begon en we weer gezellig gekout hebben..

En omdat we in het begin van de avond de was al verzameld hadden en Nezha zagen rijden, hebben we haar de was al vast meegegeven.

Tafraout 18-02-2026, woensdag

Vanmorgen om 8.00 uur opgestaan, de zon scheen in de camper, het was 12.2º binnen. Dus voor de eerste keer de kachel maar eens  niet aangedaan. Komt er steeds dikker worden sluierbewolking waardoor het opwarmen in de camper wat trager verliep dan op een geheel zonnige dag. Toch was de temperatuur na een uur 7º gestegen.

We hebben een paraglider wat verder ingezoomd , hij zit inderdaad ingepakt, het lijkt dat hij via zijn helm kan communiceren. Hij zal ongetwijfeld met een eenvoudige beweging de zak open kunnen laten klappen, anders snappen we niet hoe hij kan landen. Maar goed, er blijven raadselen in het leven.

Vanmorgen zijn we een frisdrankje wezen drinken bij George en Diny die iets verder staan. George is de beheerder van de app groep die in herleven is geroepen toen we aanvankelijk vast zaten tijdens corona in Marokko.  Leuk bij zitten kletsen en toen moesten we ons een beetje haasten. We wilden nog langs de souk, de laatste voordat de ramadan begint , we hadden inmiddels een app ontvangen dat we met zijn allen zouden gaan lunchen bij le Kasba , ik wilde daar graag Kalia eten. We zijn de souk over gewandeld, het was rustig  zowel wat bezoekers aan de souk betrof alsook met kraampjes. Voordat we bij le Kasba waren zijn we nog even bij de tapijthandel wezen kijken waarvan we de eigenaren, broers, al sinds de begintijd in 2008 dat we hier komen , kennen. Everdien zag een leuke ring maar de zilverprijs is te hoog, 1200 Mad voor een ring vond ze te veel. De eigenaar wilder een ring van Everdien  wel kopen voor 700 Mad, niet gedaan ,Everdien is er te veel aan gehecht.

Het restaurant Kasba zit schuin tegenover de tapijt/antiekhandel dus we waren er mooi op tijd. Veel mensen bestelden Kalia en daarna vroeg Leny het woord. Tot onze verrassing bleek dat aan ons te zijn gericht , het kwam er op neer dat iedereen hoopte dat we volgend jaar weer van de partij zouden zijn . Vervolgens nam de speech een onverwachte wending toen we een kado kregen aangeboden. Waarom dan? Omdat via ons iedereen van ons edele tiental Avondrood +  elkaar heeft leren kennen. We kregen de leuke foto die gisteren gemaakt is voor onze camper ( met voorop gezette rade) ingelijst aangeboden. Wat een leuke verrassing en bovendien kregen we daar een fles wijn bij (morgen toch maar eens over Marokkaanse wijn schrijven , of is dat blasfemie net op de eerste dag van de ramadan?),we waren ontroerd door de leuke geste. 

Toen ik bedankt had kwam er een appje binnen van Henk, die vertelde dat hij nog iedere avond ons verslag las. Henk is de echtgenoot van Janny die onlangs is overleden, 2 zeer aimabele mensen die we jaren kenden hier in Tafraout. Janny was  een zeer markante lieve vrouw. Toen we juist op dat moment, geheel toevallig dat appje van Henk kregen, hielden we het niet meer  droog, we hadden de tranen al hoog zitten. Hij stuurde een gedicht mee die ik heb voorgelezen.

Ook Ingrid stuurde een appje naar Leny, haar geliefde echtgenoot Ben,  een verwoed Marokkoganger die  ook is  overleden, hij was  een bijzonder aangename man. Het was een leuke lunch met emotionele momenten en herinneringen.

Bijna vergeten te vertellen dat we heerlijk hebben gegeten . Kalia is een traditioneel Saharaans gerecht, het is een specialiteit van restaurant le Kasba.

Als of we nog niet genoeg verrast waren bleek dat we niet hoefden te betalen, dat hoorde bij het drietraps-kado. Lieve mensen , heel hartelijk bedankt, we hopen jullie nog vaak te ontmoeten, hetzij in Nederland of omstreken of ( toch het minst waarschijnlijk) hier in Marokko.

Toen we bij de camper kwamen waren er weer 2 Nederlanders bij gekomen, 2 VW busjes met een caravan, het heerst hier, die Nederlanders.

Na een licht bewolkte start werd het wederom een zonnige dag met weinig wind en een graad of 24º.

Tafraout 19-02-2026, donderdag

We hebben gisterenavond nog nagepraat hoe leuk we werden verrast door onze vrienden hier. Wellicht zijn we de eersten die een kado kregen zonder er iets voor te doen. Jarig zijn doe je ook niets voor, ja in leven blijven op onze leeftijd. Wij werden gefêteerd louter omdat we er zijn/waren. En we hebben er gisterenavond een glaasje wijn bij gedronken bij ons gemijmer over de middag, ’s middags hadden we ook al ‘gezondigd’, maar we zijn niet zo dogmatisch. Hoewel we in sommige dingen wel weer principieel zijn, maar dan betreft het vaak ethische- of maatschappelijke kwesties. Daarom zijn we blij met de nieuwe EP van U2, die bevat 6 protestsongs over hedendaagse brandhaarden. Ze schuwen een linkse politieke stellingname niet, ook al kost hun dat misschien fans. Kijk, zo’n houding , daar houden wij van.

Vanmorgen om een uur of 6 werd luidkeels de ramadan aangekondigd door de diverse muezzins. Dit keer  door alle speakers tegelijk, er klonk geen dissonante toon.  Het dagelijkse vasten is begonnen na nog een maaltijd te hebben genuttigd voor zonsopkomst. Dan wordt er de hele dag gevast tot zonsondergang, dan wordt er weer gegeten, vaak met familie, de maaltijd heet de iftar. Men eet eerst dadels en vrijwel nooit ontbreekt de harira, de Marokkaanse kikkererwte/ linzensoep. In de jaren 70 zagen wij een keer dat de harira,  die in enorme kookpotten in een ruimte stonden, de schapenkoppen er nog in hadden liggen. Sinds die tijd lust Everdien geen harira (alleen uit een pakje), ik wel.

Maar de ramadan is veel meer dan vasten alleen. Ramadan is de heilige maand in de islam waarin de openbaring van de koran wordt herdacht. Voor velen is het een periode van bezinning en solidariteit met de minder bedeelden, een periode van liefdadigheid.

Wat wij ervan merken is het volgende: het is overdag rustiger op straat. Aan het eind van de middag wordt het druk, er kan dan brood (bakkers bakken in de loop van de middag) worden gekocht en er worden inkopen gedaan voor de iftar. Vaak zijn mensen dan wat gehaaster en als de ramadan al een tijdje duurt begin zich het gebrek aan slaap ook te wreken.  Mensen worden wat korzeliger, het leven speelt zich voor een groot deel af tussen zonsonder- en opgang en tussen de 2 maaltijden moet er dan ook nog wat geslapen worden. 

Aangezien we totaal niet spiritueel zijn, we geloven niet in god , wel in gebod, dwz we hebben wel normen en waarden, meer van humanistische aard.. En een humanist kan een even goed mens zijn als een gelovige. Bovendien is er nog nooit een oorlog gevoerd uit naam van het humanisme, wel uit naam van een bepaald geloof. En tussen diverse stromingen van een geloof in het verleden en heden. Of uit naam van een ideologie zoals fascisme of communisme  en etc. Etc. Maar goed de ramadan is begonnen, we horen op dit moment  de muezzin, de zon is onder. 

Wij hebben vandaag niets uitgevoerd wat dan weer niets met de ramadan van doen heeft. Gewoon een dag dolce far niente, niets doen is ook een kunst, ik moet altijd wel even wandelen om te zien of er nog een bloemetje of bijtje in de omgeving is. Ik werd toen ik wat rotsen opklauterde geroepen door René  We hebben hem en zijn vrouw 8 jaar geleden ontmoet tijdens het nomadenfestival in Mhamid. René weet alles van vogels en fotografeert ze ook met professionele apparatuur. Hij staat hier vlakbij ons aan de overkant van het droge riviertje op een plek waar hij al veel verschillende vogels heeft gespot die wij hier niet gezien hebben, o.a. de Hop, een paartje vlakbij zijn camper.. Verder ziet hij alles wat leeft, groeit en bloeit.  Aan het eind van de middag riep hij mij, vlak voor zijn camper lag op de rotsen een Doornstaartagaam op te warmen, w.s. net uit zijn winterslaap. Hij wees mij waar hij lag en ik heb een paar foto’s kunnen maken, leuk!

Het was weer een warme dag, zonovergoten, weinig wind en het werd een graad of 25.

Morgen maar over wijn schrijven, gisteren dacht ik nog vandaag.

Tafraout 20-02-2026, vrijdag

Vanmorgen stond een fietstocht op het programma, we gingen naar de Blauwe Rotsen. De Belg Jean Vermane heeft hier in 1984  bij Tafraout rotsen blauw laten schilderen met behulp van de plaatselijke brandweer.. Les Rochers Blues zijn een land-art project, de kleur blauw symboliseert verbinding tussen hemel en aarde, vrede en spiritualiteit. De kleuren zijn wel vervaagd in de loop der jaren,  voor mij symboliseert dat  het feit dat hoewel er meer mensen spiritueel angehaugt zijn de laatste decennia ( al dan niet met Boeddha beelden van de Action, als  nieuwe tuinkabouters of i.p.v. een gefiguurzaagd gansje in de vensterbank)  lijkt (wereld)vrede verder weg dan ooit.

Everdien ging niet mee fietsen, geen zin , al eens geweest een paar jaar geleden en Marjos en André ook niet, die moesten  wachten op Mohammed voor een koplamp reparatie. We waren we toch met zijn negenen omdat Gerrie en Annie ook meegingen.

Voor mij ging het niet om de blauwe rotsen an sich ( alweer een Germanisme) maar om de fietstocht, de reis naar het doel is ook belangrijk, dit riekt naar een cliché.

De omgeving is schitterend , de heenweg hebben we vooral geklommen na het dorp Tazka, dan is een elektrische fiets fijn, zonder ondersteuning had ik het niet gered. Bij de Blauwe Rotsen hebben we gepicknickt en vervolgens zijn we weer verder gereden over gravel wegen totdat we  op het kruispunt kwamen waar je o.a naar de Gorges de Aït Mansour kunt maar wij gingen linksaf richting Tafraout. Je zoeft naar beneden via een asfalt weg, Gerrie en Annie reden voorop, ervaren offroad rijders,  de teller tikte 49,6 km/h aan, bijna 50, totdat ik me plotsklaps realiseerde dat ik Everdien had beloofd niet te  roekeloos te zijn. Ik remde af  naar 40 km waarna Kees me met een joehoe voorbij stoof

Je komt langs een soort bouwwerk, een creatieve uitspatting  van een onlangs overleden kunstenaar die op het kerkhof tegenover in een door hemzelf ontworpen graf ligt. Langs de Hoed van Napoleon het centrum in waar het niet eens erg stil was ondanks de ramadan en om 14.30 uur was ik weer bij de camper. Een aantal mensen gingen nog lunchen, ik had bij de picknick al een stuk Thaise omelet gehad die nog over was van gisterenavond. Bovendien wilde ik naar Everdien. We hebben ongeveer 25 km gefietst, ik zal wel spierpijn hebben morgen, de fiets was een maand niet uit de garage geweest.

Je kunt bij hotel Chez Antoine in Tafraout ook wijn kopen tijdens de ramadanperiode. Wel wat duurder dan bv bij de Carrefour waar al sinds maandag geen wijn en andere alcoholische dranken gekocht kunnen worden. 

Omdat we in principe ( ik zei in principe, niet uit principe, vandaar dat wijntje eergisterenavond) alleen in het weekend wijn drinken hebben we wel genoeg wijn om tot ongeveer half maart een wijntje te kunnen drinken, we denken omstreeks  20 maart over te varen. Maar stel dat we langer in Marokko zouden willen blijven, tijdens de ramadan kun je geen wijn kopen,  of je moet langs een wijnhuis gaan wat we zonodig kunnen gaan doen. Wie weet, we weten een wijnboerderij waar we ook kunnen overnachten,  dat hebben we 2 jaar geleden ook gedaan tijdens de ramadan.

Marokkaanse wijn kent ook een vorm van classificering, echter minder strikt en eenvoudiger dan de Franse of de Spaanse. De meest voorkomende is AOG ( Appellation d’Orgine Garantie) . Daarnaast heb je de strengere AOC (Apellation d’Origine Controle) Belangrijk is de regio waar de wijn wordt verbouwd, de regio Meknes staat hoog aangeschreven. De meeste wijn komt van Franse druivenrassen zoals Cinsault (rosé en rode wijn), Cabinet Sauvignon, Merlot. De laatste tijd ook meer en meer Syrah omdat die druiven goed gedijen in het Marokkaanse klimaat.