Er volgde een vlak stuk weg langs de oceaan waar wat schamele hutjes stonden waar voor vrouwen zaten die mosselvlees uit hun schelpen haalden? Ook zagen we een paar verhuurbedrijfjes van quads in de buurt van duinen die daar zijn, kan de natuur weer verder vernield worden door boys met toys. Op een paar plekken was een kleine omleiding omdat er door de regen een stuk wegwas weggeslagen. Via een paar haarspeldbochten klommen we wat hoger waarna er een bochtige weg volgde. We werden vlak voor een bocht ingehaald , in de bocht kwam een tegenligger die nog net naar de berm kon uitwijken, wat een idioot.

We kwamen bij het restaurant les Tajines  Blues waar we zouden blijven overnachten. We dachten dat we in de tuin konden staan van het restaurant maar we konden alleen maar parkeren pal aan de N1. Tamelijk zielig zaten we op onze stoeltjes buiten te lezen terwijl de taxi’s langs ons raasden, die waren ongeveer de helft van het verkeer. Geen zeezicht maar streetview, we zijnflexibel maar er zijn grenzen. We hadden een 2 persoons tajine kip met citroen en olijven besteld   maar hadden al besloten om elders te overnachten, en niet alleen omdat de wind ondertussen weer flink was toegenomen. Het eten was heerlijk maar we hadden een camping uitgezocht in de buurt van Essaouira, we hadden even geen zin in veel wind in Sidi Kaouki, dat slaan we over. Opnieuw via een bochtige weg gereden via een mooi landschap waar het vol stond met Arganbomen. Langs de weg diverse kraampjes met Arganolie, honing en amlou, lang niet alle kraampjes waren bemenst , het waaide kennelijk te hard. We zijn naar camping Le Calme gereden bij Essaouira, meestal gaan we naar Ounagha maar we hadden geen zin om ’s morgens vroeg gewekt te worden door de gebedsoproep, de moskee staat op een steenworp afstand daar. De camping staat mooi in de natuur, we zijn omringd door bloemen en Arganbomen, morgen blijven we ook nog hier.

Het was inderdaad vandaag Internationale Vrouwendag , morgen maar eens kijken  of het überhaupt ook in Marokko gevierd wordt.

Het was weer een zonnige dag, 19º en ook vanmiddag waaide het stevig. Op de camping staan we wat beschutter dan aan zee.

Aguerd 09-03-2026, maandag

Vanmorgen zijn we verkast naar een plek waar we wat meer in de luwte konden staan met de camper en zelf zitten ook zonder al te veel last van de wind te hebben die vanmorgen al vroeg tamelijk hard woei.

Ik zou nog iets over internationale vrouwendag in Marokko schrijven, dat doe je ieder jaar zei Everdien en je hebt ook al wat over de positie van de vrouw geschreven toen we in Tafraout waren. Dat laatste klopt, ik heb toen op 22-06 iets over de positie van de vrouw geschreven. En ook bv op 7 en 9 maart 2023 : https://www.camperreisverslagen-thole-everdien.nl/onze-camperreizen/marokko-winter-2023-deel-1/marokko-winter-lente-2023-deel-7

Gisteren op Internationale vrouwendag was er een vrouwenmars in Rabat. “Laten we onze wetten die vrouwen discrimineren herzien!” Dit was de leus die werd geroepen door deelnemers aan de mars die zondag in Rabat werd georganiseerd op Internationale Vrouwendag. Bijna 10.000 mensen, vnl vrouwen, demonstreerden naar aanleiding van de oproep van het collectief “Gelijkheid en Democratie”. Hun belangrijkste eis: de snelle implementatie van de grondwet van 2011, die de Marokkaanse staat oproept “te werken aan gelijkheid”.

Er bestaan in Marokko diverse vrouwengroeperingen die al sinds de jaren 80 strijden voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Koning M6 heeft deze gelijkheid tot een van zijn speerpunten gemaakt. Het is in een diep religieus land wat Marokko is, moeizaam om veranderingen van de grond te krijgen, zelfs als ze wettelijk verankerd zijn. Islamisten vinden dat vrouwen ondergeschikt zijn aan de man, vooral op het platteland  wordt zo conservatief gedacht.

We zijn vanmiddag de camping niet af geweest, we hadden een heerlijke middag. Everdien heeft de camper van buiten nog wat schoongemaakt en gelezen, in de zon, in de luwte. Ik heb af en toe wat bloempjes en vlinders gefotografeerd, het is niet te geloven hoeveel verschillende soorten bloemen hier bloeien. Veel soorten ken ik niet , van andere soorten bestaat er alleen maar een Latijnse naam. Daarom maar een selectie hier geplaatst, waarvan ik vind dat ze mooi zijn.

Het was vandaag , ondanks de windvlagen die soms 50 k/h waren prachtig weer. Onbewolkt en 20º , zo zien we het graag, als je maar luwte weet te creëren .

Loualidia10-03-2026, dinsdag

Door een storing vandaag geen foto's

Vanmorgen pas om 8.30 wakker, Everdien iets eerder maar we hebben uitstekend geslapen. Voordat we  we naar Loualidia gingen rijden, wilden we eerst nog langs de Carrefour in Essaouira. Dat werd een totale deceptie, de Carrefour was nu een Aticado geworden, een soort pakhuis met hoog opgestapeld in rijen de voedingswaren en andere kruidenierswaren in grootverpakking. Niets geen leuke Carrefour met een versafdeling met bv allerlei soorten kaas en vis. We hebben de meest noodzakelijke dingen kunnen kopen maar geen  brood. Vooral ìk kwam foeterend de winkel uit vanwege de teleurstelling.

Gelukkig was de N1 in goede staat , op een stuk van zo’n 20 km na. De weg was vrij vlak met af en toe een heuvelachtig gedeelte , er waren flits camera’s en agenten met laserguns, volgens mij hebben we ons goed aan de snelheid gehouden, die was 80 k/h en in de paar dorpen en langs sommige zijwegen 60 km. Een paar keer een souk gezien en één keer dwars over de souk gesukkeld. Het landschap was erg groen met hele velden wit bloeiende Affodils,  dit terwijl we er andere jaren sporadisch een zagen bloeien. Soms oranje of gele velden met soorten goudsbloemen of gekroonde Ganzenbloem. Wat ook bij de omgeving hoorden waren de huifkarren met muilezels en de ezeltjes als lastdier of vervoermiddel die we vrij veel zagen.

Na ruim 200 km en 4 uur rijden, inclusief bezoek aan de supermarkt en tanken (€ 1,09 per liter) kwamen we omstreeks 13.30 uur in Loualidia aan. We vonden het tamelijk druk op de cp, maar we vonden een plekje grenzend aan een natuurgebiedje, compleet met zingende merel.

We konden gelukkig ,ondanks de ramadan, gewoon om 14.30 uur lunchen. Loualidia staat bekend om zijn vis en schaal- en schelpdieren en we kozen voor gegrilde tong, gamba’s en calamares-ringen in knoflook/peterselie, het smaakte uitstekend alleen de patat was koud en vettig, we konden afdingen, wat alleen hier kan tot 200 Mad, vis is niet goedkoop momenteel..

Tot nu toe hebben we tijdens de ramadan nog overal kunnen eten, dit komt omdat we in gebieden zijn geweest waar toeristen komen.  Voor moslims is het verboden om te eten tijdens het vasten, er staat een gevangenisstraf of een boete op. Er zijn uitzonderingen op : zwangeren, zieken, vrouwen die ongesteld zijn of reizigers. Indien mogelijk worden gemiste vastendagen later ingehaald. En buitenlandse toeristen mogen wel gewoon in het openbaar eten.

Voor zover ons bekend bestaat er geen oppositie meer tegen het verplicht vasten voor moslims in Marokko. In 2009, we waren toen voor de 2e keer in Marokko geweest als pensionados was er een protest tegen het verplichte vasten, voornamelijk gericht tegen het strafbaar zijn van in het openbaar eten en drinken. Er was een groep ‘ de Alternatieve Beweging voor Individuele Vrijheid (Mali) die pleitte  voor het recht op individuele vrijheid en het schrappen van artikel 222 uit het wetboek, dat openlijk eten strafbaar stelt. Het protest bestond uit het in het openbaar picknicken in Mohammedia. Het protest werd beëindigd door de autoriteiten. De beweging is kennelijk een zachte dood gestorven, we hebben in de jaren daarna dat we in Marokko waren nooit meer iets van protest tegen het vasten gemerkt of er over gelezen.

Er was wind voorspeld maar dat viel hard mee, hooguit 40 k/h. We hebben na de lunch achter de camper zitten lezen, het was op een enkel wolkje na zonnig en wel frisser dan de afgelopen tijd met 16º. We blijven hier wel een paar dagen, we hebben nog niet eens de zee gezien, wel de lagune.

Loualidia 11-03-2026, woensdag 

Ondanks het feit dat er veel campers staan, was het hier vannacht rustig, op wat hondengeblaf in de verte na Wel was er vanmorgen meteen al veel wind, dat is al een tijdje het geval. De storing die ik gisteren had aan Outlook express waardoor ik gisterenmiddag en avond geen email kon ontvangen en mede daardoor geen foto’s kon plaatsen op ons verslag op Jouwweb, lijkt voorbij.

In de ochtend komen de eerste handelaren met hun brommertjes met vis langs , ook met grote krabben. Wanneer er morgen weer een handelaar met gamba’s komt willen we wel gamba’s kopen om zelf te bakken, heerlijk met knoflooksaus. 2 dagen later genieten we dan nog van de geur in de camper. Alleen Ali , wiens vrouw de ‘lekkerste tajines’ maakt komt niet langs, dat heeft ongetwijfeld met de ramadan te maken.

We zijn vanmorgen eerst naar de zee gewandeld, weinig bedrijvigheid, de bootjes liggen op de wal, alleen in de lagune waar het laag water was, waren wat jongeren met surfplanken in de weer. Daarna ben ik alleen even naar het natuurgebied hierachter geweest waar nu aardig wat water staat. Er zijn nu o’a veel Kleine Zilverreigers, Steltkluten, wat  ooievaars en een enkele Oeverloper. In het natuurgebied staat de Mimosa prachtig in bloei

Je bent niet in Loualidia geweest als je geen oesters hebt gegeten. Ze zijn Everdien een gruwel, ik ben er gek op. Nu staan er niet alleen visrestaurantjes waar we gisteren  gegeten hebben, ook staan er een eindje verderop kraampjes waar je naast bv zee-egels ook oesters kunt kopen om mee te nemen of ter plekke te proeven. De mythe dat oesters goed zijn voor je libido is kennelijk wijdverspreid, ook de verkoper hier zinspeelde op een wilde nacht, ferrie koet for de boem boem . Ik heb 2 oesters à 10 Mad per stuk verorbert, rauw  met citroen, verser kan niet en erg lekker, iets mindere ziltige smaak, maar desondanks….

Loualidia wordt wel de oesterhoofdstad van Marokko genoemd. Oesters worden hier sinds de jaren 50 gekweekt, ze zijn door de Fransen geïntroduceerd. De omstandigheden voor oesterteelt zijn hier ideaal, De lagune bevat brak water door de verbinding met de zee en kleine riviertjes. Ze worden volwassen in de lagune in 1,5 tot 2 jaar volgens de Franse methode. Jonge oesters (broed)  worden in netten of manden geplaatst die aan rekken in de lagune hangen tot ze rijp zijn voor consumptie. 

De lagune van Loualidia telt 7 oesterparken, de opbrengst is ongeveer 37 ton per jaar. Maar Dakhla is de  regio waar de meeste  oesters vandaan komen, ongeveer 80% van de Marokkaans productie. Ieder jaar in juli of augustus is in Loualidia het oesterfestival met muziek en proeverijen.

Het was vandaag overwegend zonnig, alleen tussen 12 en 14.00 uur waren er wat wolkenvelden die wel oplosten. Het werd 17º, windkracht 5.

Loualidia 12-03-2026, donderdag

Vanmorgen zijn we verhuisd naar de kant van de muur.op de cp . Gisterenavond stak er een harde wind op, bij de muur staan we beschutter. Maar zie de wind nam af vandaag i.p.v. toe, maar een briesje was voldoende om toch aangenaam in de zon te zitten lezen. Dit niet nadat ik weer met de fotocamera naar het natuurgebied was gegaan, a.h.w. aangemoedigd door een tjiftjaf die even achter ons op de muur zat te zingen. Nieuw was vandaag de Tureluur en ook zaten er wat Gele Kwikstaarten.

Wat ons op valt is het  volgende : je hebt hier een mooi strand, een fraaie lagune, oestercultuur, ingrediënten om dit tot een leuk vakantiedorp te doen uitgroeien zonder die hotelketens en resorts die je overal langs de kust ziet verrijzen.

Maar wat zien we al die jaren dat we hier komen? Geen stilstand maar zelfs achteruitgang. Je ziet voormalige mooie villa’s in verval, braakliggende stukken grond overwoekerd door plantengroei, een boulevard met achterstallig onderhoud zoals betonrot en verroeste hekken. Veel rondslingerend afval, afgewaaide palmbladeren, zelfs een beetje een desolate sfeer nu vanwege de ramadan de restaurantjes gesloten zijn, zo jammer dit verval. Ik heb het nu over het laaggelegen gedeelte van het dorp, niet over het bovenste gedeelte, daar komen we eigelijk nooit. Vandaar heb je wel een prachtig uitzicht over de lagune en de zee vanuit de, soms fraaie, huizen die bovenop de heuvel liggen.

Onderweg langs de kust zie je overal bouwkranen, er wordt druk gebouwd , niet alleen worden er appartementen uit de grond gestampt maar vooral ook vakantieaccommodaties. De koning en de regering hadden  in 2001 het plan Azur gelanceerd, de bedoeling was om Marokko tot een tweede Spanje te transformeren. Daarvoor zouden er 6 nieuwe badplaatsen worden gebouwd met bijna 60.000 hotelbedden . Dit is deels mislukt door allerlei oorzaken o.a. corruptie, slechts een paar resorts zijn gerealiseerd een daarvan is Taghazout Bay waar we vlakbij stonden bij de Duivelsrots. Ondanks het deels mislukken van het Plan Azur is het toerisme wel enorm gegroeid, vorig jaar bijna 20 miljoen. Het doel is nu 26 miljoen toeristen in 2030.

Over een week zouden we op donderdag om 9.00 vertrekken. Omdat we ons 2 uur van tevoren bij het ticketbureau in de haven  moeten melden , zou dat betekenen dat we om 6 uur zouden moeten opstaan. Dat vonden we toch wel erg vroeg en daarom hebben we geprobeerd of we soms een dag eerder om 12.00 uur konden vertrekken. Dat bleek niet  mogelijk, wel op hetzelfde vroege tijdstip. Bizar was dat we later op de middag een sms’je kregen dat de afreis een uur eerder is op donderdag, niet om 9 uur maar om 8 uur. Er is echter geen oorzakelijk verband tussen onze poging eerder op de dag en het vervroegde vertrek, het is louter toeval. En om maar weer eens een cliché te gebruiken, dan heb je nog wat aan de dag.

Vanmiddag nog een vleugje Tafraout hier op de cp. Wim en Wobbie kwamen hier voorbij wandelen, samen met Frank en Ria, Zij gaan morgen verder noordwaarts, grote kans dat we elkaar nog een keer treffen.

Het was vandaag een stralende dag, een zwakke tot matige wind en het werd een graad of 20º. Wat een fijne dag weer vandaag!

En vanavond eten we gamba's die we vanmiddag bij een handelaar gekocht hebben, Everdien bakt ze en maakt er een heerlijke knoflooksaus bij.

El Mansouria, 13-03-2026, vrijdag

We hadden het kunnen weten gezien de datum van vandaag ….. We waren tamelijk vroeg vertrokken voor ons doen, om 9.00 uur reden we de cp af in Oualidia . Via een vrij rechte weg reden we richting de tolweg, cruisecontrol op 80 km, een heuvel naar beneden, oei, 100, even bijremmen. Niet veel later kwamen we bij een rotonde , keurig afremmen, we zagen agenten staan. Voor ons stond al een camper aan de kant, daar werden wij ook heen gedirigeerd. Rijbewijs en papieren afgeven, er werd een shot van de lasergun getoond, precies 80 km. Keurig hè zeiden we, dat is dan 300 Mad, er geldt een max snelheid van 60 km. Geen bord gezien, misschien werden we net afgeleid door een ezel met een veulen, hoe dan ook, we waren de Sjaak. Hoe we ook argumenteerden tot een agent zei: rustig! Oei, gelukkig hadden we kennelijk geen ambtenaar in functie beledigd , na 300 Mad te hebben betaald konden we doorrijden. Het was daar  60 km op dat rechte stuk omdat er een school in de buurt was, volens de agenten.

Over school gesproken , Marokko kent een leerplicht, die wordt niet altijd even strikt nageleefd , dat hebben we al eens geschreven.( 6 jaar basisonderwijs en vervolgens 3 jaar lager secundair onderwijs.) Bij meisjes van 6 tot en met 16 jaar ligt de schoolinschrijving inmiddels op 96,4 procent, bijna volledig. Ook in het voorschools onderwijs is vooruitgang zichtbaar. Bij kinderen van 4 en 5 jaar ligt de inschrijvingsgraad voor meisjes op 71,1 procent. Opvallend is dat die deelname op het platteland zelfs iets hoger ligt dan in stedelijke gebieden. Toch wordt het beeld minder gunstig naarmate meisjes ouder worden. Bij jonge vrouwen van 18 tot en met 22 jaar volgde in 2024 nog maar 53,1 procent onderwijs. Dat wijst erop dat de overstap naar hoger onderwijs voor een groot deel van deze groep stagneert. Slechts 11 procent heeft hoger onderwijs voltooid. In steden gaat het om 15,4 procent, terwijl dat op het platteland blijft steken op 2,5 procent.

 Ook analfabetisme blijft een groot probleem. Onder vrouwen van 10 jaar en ouder ligt dat landelijk op 32,4 procent. Op het platteland is dat zelfs 51,6 procent.

De cijfers laten zo een dubbel beeld zien. Marokko boekt duidelijk vooruitgang bij de toegang van meisjes tot school, vooral in de leerplichtige jaren. Maar zodra het gaat om langere schoolloopbanen, diploma’s en hoger onderwijs, blijven vooral vrouwen buiten de steden duidelijk achter.