Zwarte Spreeuw

Wat dan weer merkwaardig en in tegenspraak met salmonella  en voor haar  heel vervelend is , is dat Marjos vannacht ook ziek was, salmonella is niet besmettelijk via de lucht. Toch zijn zij en André en Kees en Trui vanmorgen vertrokken naar Meknes, wij gaan zodra de toestand het toelaat ws naar Marrakesj.

 Ik ben vanmorgen naar de apotheek geweest om ORS te halen, een hydraterende zoutoplossing om uitdroging te voorkomen. We zijn gestopt met Loperamide, die kan juist bacteriën in de darmen vasthouden bij een salmonellavergiftiging, aldus Chat GTP, vroeger hadden we dokter van Swol op de tv. ( de eerste tv-dokter, 1956-1964, programma ‘Ziek Zijn-beter worden’.) Maar sinds 10.30 uur is Everdien niet meer naar de wc geweest, heeft een groot deel van de dag op bed gelegen en af en toe wat geslapen. We zijn beiden moe maar dat komt omdat we vrijwel niet geslapen hebben. We voelen ons niet ziek. Het bizarre is dat we in 2019 ook ziek waren hier op de camping, toen dachten we aan besmetting met het noro-virus .  We hebben hoop dat het ergste nu achter de rug is nu Everdien zich aan het eind van de middag beter voelt en uit bed gekomen is.

We hebben weinig meer te vermelden dan dat we de camping life hier kunnen volgen, ook weer een luxe dat we niet thuis achter de geraniums naar buiten hoeven te gluren of de buren de vuilnisbak wel uiten hebben staan of de stoe sneeuwvrij hebben. Dan gefeuert er hier toch meer. Het is een komen en gaan van campers, een  uittocht ’s ochtends met  filevorming voor de losplaats. ’s Middags soms een file om op de camping te komen en de 3 dagen dat we hier zijn stonden er 2 nachten campers buiten de poort te overnachten, de camping was vol. Het lijkt ieder jaar nog weer drukker te worden in Marokko met campers.

Terwijl Everdien helaas op bed lag vanmiddag, heb ik in de zon gelezen. Het was lenteachtig, weinig wind en 19º. En vanmiddag de eerste vlinder gezien, daar fleur je van op.

El Mansouria 13-01-2026, dinsdag

We hebben erg goed geslapen , zelfs tot 9 uur. Voor mij uitzonderlijk, aan 6,5 uur nachtrust heb ik doorgaans voldoende. Het lijkt dat we de ( te uitgebreide, sorry) verhalen over buikgriep(containerbegrip) achter ons kunnen laten. Vandaag was Everdien begrijpelijkerwijs nog erg moe, zij had het meer te pakken dan ik. Zo’n paar dagen geen voedsel binnen kunnen houden en zodoende onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgen , kost veel energie , die moet weer opgebouwd worden.

Ze heeft dan ook een paar keer gerust vandaag, dat draagt ook bij aan het verdere herstel. Verder hebben we geen vezelrijke voeding gegeten vandaag en ook nog geen zuivelproducten en alleen water en thee gedronken. De genoegens van de Marokkaanse keuken zullen we ons later wel weer laten smaken.

Ik heb me ondertussen bezig gehouden met hoe we eerder zullen reizen.

Omdat we al zo vaak in Marokko zijn geweest hebben we geen haast. Misschien zijn we hier wel meer dan 25 x geweest sinds 1972  en de highlights hebben we wel gezien, de meeste meerdere malen zelfs. We hebben slechts een globaal plan hoe we verder willen reizen, ons einddoel, althans de plek waar we langer willen blijven is Tafraout. Daar zullen we een deel van de Ramadan zijn, we verwachten dat er ’s avonds wel restaurantjes open zullen zijn, dat is lang dan niet overal het geval,  is onze ervaring. Bovendien zijn daar altijd bekenden en campervrienden, altijd leuk om die weer te ontmoeten.

Omdat naast de cultuur in brede zin, de schoonheid en diversiteit van de natuur, de kleurrijke en over het algemeen vriendelijke en gastvrije bevolking, het weer ook altijd een aspect geweest is bij onze reizen naar Marokko, is dit nu een belangrijke leidraad. We houden er niet van om dagen door regen gedwongen in de camper te moeten blijven, een dag of desnoods 2 is niet zo erg, maar als we het kunnen vermijden, ja graag. En tot nu toe hebben we wat dat betreft zowel op de reis naar de boot in Marokko als hier in Marokko niet veel te klagen en het liefst houden we dat zo. Dus heb ik uitgebreid de weerapps en hun verwachtingen geraadpleegd en geconcludeerd dat we niet langzaam langs de kust moeten afzakken. Dus slaan we op de heenweg Essaouira over, daar kunnen vanaf vrijdag een paar dagen  buien gaan vallen die ruim 30 mm regen zullen produceren. Nu zijn het maar verwachtingen maar toch.

Een fiets met prachtigversierde spaken en frame

De beste papieren wat het weer betreft heeft toch het zuidelijke deel van Marokko, zeg maar onder Agadir maar ook daar duurt het nog een week voordat het weer wat stabieler lijkt . Als het lukt kwa fitheid willen we morgen naar Marrakech  om daarna, het zal in het weekend zijn, af te zakken naar Taroudant. Daar ook buien zullen vallen, zei het minder zwaar. Daarna zien we verder wel, misschien dan richting de kust. Maar weersverwachtingen zitten er ook wel eens naast

Het was vandaag prima wandelweer, Everdien heeft nog wat buiten gezeten om te  lezen. Toen ik van de camping liep kwam er een oude LT40 met Niemann Bischof opbouw uit 1982 de camping oprijden. Aangezien we in het grijze verleden ook een LT28 hebben gehad even een praatje gemaakt met het jonge Nederlandse stel wat met de camper voor het eerst in Marokko is met hun 2-jarig dochtertje. Leuke mensen die een half jaar op een camping werken in Italië, seizoensarbeid , en zodoende een half jaar kunnen reizen zolang hun dochtertje nog niet naar school moet. 

Een Hottentotvijg of Zee-ijsbloem

Hier in de omgeving zijn allemaal flats verschenen in de loop der jaren, we hebben nog meegemaakt dat de camping in een kale omgeving stond. Sommige van die flatcomplexen worden permanent bewaakt, een bewaker zit in een hokje ervoor of bij mooi weer op een stoeltje. Her en der zie je half afgebouwde flatgebouwen staan, de bouw is stilgelegd omdat voor reden dan ook , vaak geldgebrek van de projectondernemer . Dat zie je ook wel bij particuliere huizen, er is dan alleen de benedenverdieping af, zodra er geld is wordt er weer verder gebouwd. Omdat Marokko een land van tegenstellingen is zoals arm versus rijk, was dat meteen na het verlaten van de camping duidelijk. Na no geen 100 m gelopen te hebben stond er een nieuwe Porsche  Panamera langs de weg met 2 rokende rich kids erin terwijl iets verderop een arme vrouw met een ezelskarretje langs de vuilnisbakken bij de flats ging . 

Het was vandaag wisselend bewolkt en een langgerekt regengebied trok langs de kust over zee naar het noorden. Uiteindelijk begon het hier  wat te verbrokkelen en is het nog niet begonnen te regenen maar  het weer is zoals gezegd nog niet stabiel in Marokko. We zullen nog geduld moeten hebben. Maar vandaag nog prima met 18º met een zwakke tot matige wind.

NB: vanaf de moskee hier vlakbij klinkt zoals gewoonlijk de oproep tot gebed , de adhan. De muezzin doet dat prachtig melodieus, nee het raakt geen reli-gen bij ons want die is niet aanwezig. Maar het is gewoon erg mooi zoals religieuze muziek mooi kan zijn.

Marrakech 14-01-2026, woensdag

We waren al  tamelijk vroeg uit de veren omdat de therapie tegen ‘een hekel aan wachten hebben ‘ niet is geïmplementeerd. Ik had de afgelopen dagen de files gezien die zich vormden voor de loosplek, we hadden gisteren al geladen en gelost. Maar er is een blokkade omdat we langs die loosplek  moeten rijden om de camping af te komen als we  laat zouden  willen vertrekken. Omdat we nu zo vroeg waren konden we, nadat enkele campers achteruit waren gereden, er langs. Dat scheelt misschien een half uur wachten. En zorgde bij mij althans voor een goed humeur.

Voor 9 uur reden we de camping af en hebben getankt voor 9,94 Mad, ongeveer €0,98 per liter. Meteen zagen we een zeldzaam verschijnsel, een Marokkaan die op een drafje de weg over stak, meestal gebeurt dat zonder enige vorm van haast, auto’s zullen toch wel vaart minderen.

We hadden de nodige drukte rond Casablanca verwacht maar niets was minder waar. Ivm de Afrika cup, Marokko speelt vanavond om 20.00 uur tegen Nigeria in de halve finale, dit  terzijde, had men een geheel nieuwe tolweg om Casablanca heen gelegd. Een stuk van meer dan 50 km, vanaf het vliegveld Hassan V naar Casablanca, om de sloppenwijken heen die zo uit het zicht bleven. Dit is één van de geldverslindende projecten waartegen GenZ protesteerde eind vorig jaar, nieuwe wegen en dure stadions terwijl er niet in de gezondheidszorg geïnvesteerd wordt. GenZ houdt zich voorlopig koest, dat zal wel uit strategische overwegingen zijn, Marokko is een zeer voetballievend land, protesten zouden geen sympathie genereren tijdens de cup wedstrijden.

Nu is het landschap tussen Casablanca en Marrakech weinig opwindend, vlak, geen interessante dorpjes en via de tolweg wellicht nog saaier , maar het schiet wel op. Toch beleefden we opwindende, beter gezegd wat angstige momenten, toen er af en toe  een regenbuitje viel en onze ruitenwissers er mee ophielden. Geen gelegenheid om te stoppen, Marokkanen hebben daar schijt aan, die stoppen gewoon op de vluchtstrook om mensen in en uit te laten stappen, ons leek dat nog gevaarlijker dan door te rijden met weinig zicht. Het was een licht buitje en gelukkig snel afgelopen, zodat we met samengeknepen billen naar de af en toe dreigende luchten keken. Bij een tankstation naar een mecanicien gevraagd, die was er niet.  Een pompbediende gooide wat zeepsop op  de voorruit en ja hoor, de ruitenwissers deden het weer. Nu geloven we niet in wonderen en wel in toeval, dit was louter toevallig. De ruitenwissers deden het dan wel en dan een hele tijd niet , bleek tijdens een paar volgende  regenbuitjes. Maar het klaarde breed op en we zijn doorgereden naar Marrakech. We zijn op camping Ferdaous gaan staan, niet te ver van de snelweg af. 2 Jaar geleden stonden we midden in Marrakech bij de Koutoubia moskee, daar hebben we vaker gestaan. Tegenwoordig zijn daar zelfs voorzieningen maar we hadden geen zin om door het drukke, chaotische  verkeer te rijden, 2 jaar geleden hadden we ons zelfs vast gereden in een steegje, door een wegomlegging was TomTom en zodoende  wij de weg kwijt.

Op Ferdaous hebben we ook meerdere malen gestaan, een eenvoudige camping, daar houden we wel van. Bij de receptie hebben we een mecanicien voor de ruitenwissers geregeld, na 1,5 uur was hij er al vergezeld van een leerling of zijn zoon?. Hij heeft het probleem aangehoord en volgens hem was het , nadat hij onder de motorkap had gekeken en ik tevergeefs de ruitenwissers in werking had gesteld in de diverse standen , een probleem met het motortje. Die moest worden schoongemaakt, binnenin, dus heeft hij het motortje eruit geprutst en mee genomen. De aardige man vertelde dat het vandaag Amazigh (Berbers) Nieuwjaar is van het jaar 2976. De Amazigh-jaartelling begon rond 950 v. Chr , toen de Berberse leider SHeshong I farao van Egypte werd.

Een huisgors

De monteur zou vanmiddag terugkomen maar toen hij om 18.15 uur er nog niet was de receptie laten bellen. Hij komt morgen, hoe laat gaan jullie naar de stad? 11 uur, oké dan komt hij om tien uur .

Er stond vanmiddag een grote Concorde Liner water te tanken, 500 liter, tegen over ons. Met aanhanger met auto  is die maar liefst16 m. lang .Een praatje met elkaar gemaakt , zij het niet alleen landgenoten meer ook streekgenoten, zij komen ook uit de Achterhoek, uit Zelhem waar de vrouw een café heeft gehad. Dus dat werd plat proaten, zij komen ook al heel wat jaren in Marokko.

Morgen gaan we naar Marrakech met de minibus van de camping. De heenreis maken we , geheel toevallig , met 2 Nederlanders , om 11.00 uur vertrekken we. Dat wordt een jubileum, het wordt de 10e keer dat we Marrakech bezoeken sinds de eerste keer in 1973. ( of is het de 11e keer?)

Het was vandaag wisselend bewolkt , ’s middags waren  af en toe brede  opklaringen en na de buitjes van onderweg vanmorgen  bleef het droog. Bij weinig wind werd het 16º.

Marrakech, 15-01-2026 donderdag

Marokko heeft gisteren gewonnen van Nigeria dmv penalty’s . Dus wordt zondag de finale gespeeld. Wij zorgen dat we op een rustig plekje staan dan, er zal de hele nacht feestgevierd en dus getoeterd worden omdat volgens onze zoon Martijn het vrijwel zeker is dat ze zullen winnen. Vannacht trouwens niets gehoord van enig feestgedruis.

Gisteren hadden we het plan opgevat om weer eens de Saadische graven te bezoeken en dan daarna naar het ‘Marrakech museum’ te gaan. Vanmorgen bij het ontwaken waren we het roerend met elkaar eens dat het veel te veel is voor 1 dag. Beter lijkt het om naar de Saadische graven te gaan, dan loop je door een aantal leuke souks en de Joodse wijk. Als je dan nog ergens wilt gaan lunchen en koffie drinken bij het Djemaa el Fna plein dan moet je wel  speed slikken om dan ook nog eens naar het museum te gaan wat weer in een andere wijk ligt . Dan heb je veel gezien met de tong op de schoenen, maar genoten , ho maar. Het liep toch nog iets anders zoals zou blijken.

Vanmorgen de gaskachel weer eens  geprobeerd, die deed het zonder problemen , wel raadselachtig maar wel zo fijn. Het bleek een gunstig voorteken van een geweldige dag in de stad.

De monteur was wel te laat maar nadat het motortje , die hij had schoongemaakt , weer geïnstalleerd was bleven de ruitenwissers aanvankelijk haperend functioneren. Maar hij heeft meerdere contacten gereinigd , et voilá, ze doen het weer. €80,- afgerekend, hij was er wel een tijd mee bezig geweest.

Om 11.00 uur zijn we met het busje vertrokken, 4 Nederlanders, 2 Fransen die nog ouder bleken dan wij, resp 83 en 84 en een jong stel, nationaliteit onbekend, ze zeiden geen woord. We werden bij de Koutoubia Moskee afgezet en zouden om 16.00 uur weer opgehaald worden, De prijs?  We dachten 100 Mad pp voor een retour, dat bleek echter 50 Mad, het is een heel redelijke prijs. 

 Door de souks zijn we ,  slechts af en toe opdringerige verkopers afgehouden  met een grapje, richting de Saadische graven gewandeld. Wat is het  leuk om weer in Marrakech te zijn, na de hectiek in  het verkeer met  het busje naar de binnenstad, hebben we  de geuren en kleuren van de souks weer opgesnoven , we vonden het hartstikke leuk om weer in Marrakech te zijn.

De Saadische graven worden nog steeds verder gerestaureerd,  de in- en uitgang ZIJN  in verschillende steegjes.

 De Saadische Graven zijn  een soort  koninklijke begraafplaats die eeuwenlang verborgen was en bij toeval werd ontdekt. Het zijn niet zomaar oude graven. Deze plek heeft graven die de laatste rustplaats zijn van leden van de Saadische dynastie. Ze regeerden Marokko in de 15e en vroege 16e eeuw. Ze wilden als heersers in hun tijd  dat hun graven hun macht en rijkdom toonden.

Nieuw is dat je nu binnenkomt door de tuin waar   honderden graven zijn, versierd met kleine mozaïektegels,  mooi om te zien. Er waren er veel meer blootgelegd dan de vorige keer dat we er waren. Sommige  van buitengraven behoren tot soldaten en dienaren van de dynastie. Kindergraven zijn er in de Salle du Mihrab, deze ruimte heeft 4 marmeren zuilen met mooi licht okerkleurig stucwerk en fraai beschilderde cederhouten plafonds. Dat is een van de 2 hoofdgedeelten.

 De andere is waar Sultan Ahmad al-Mansour en zijn naaste familie begraven liggen en een ander, ouder deel voor zijn moeder. Het is het hoofdmausoleum en heet de  “Kamer van de Twaalf Kolommen,” Deze ruimte ontleent zijn naam aan de twaalf prachtige marmeren kolommen die een houtsnijwerk plafond in cederhout ondersteunen. De muren zijn versierd  en zijn voorbeelden van stucwerk met  kleurrijke tegels, zij getuigen van het goede  vakmanschap uit die periode. Erg mooi om te zien is deze zaal om te zien, mede ook door de bewerkte koepel met goud versierde stalactieten. Er zijn ook andere kamers zien.

Na het verlaten van de graven bleek dat we niet ver van Palais Bahia verwijderd waren, een paleis wat ook al eens een grote indruk op ons heeft gemaakt. Het paleis was tot 14.00 gesloten wat goed uitkwam. Het was tijd voor een lunch, brochettes met frites en een Marokkaanse salade voor 170 Mad, inclusief een cola light, minder dan €17,- .

Na een kwartier lopen kwamen we bij Palais Bahia, het was er gelukkig nog niet druk. Daar hebben we ons werkelijk lopen te vergapen aan de schoonheid van de Moors-Andalusische kunstuitingen waarmee je overal in het paleis geconfronteerd wordt. Het is een enorm complex van gebouwen en tuinen, gebouwd in de 19e eeuw als grootste paleis, bedoeld om islamitische en Marokkaanse bouw en decoratiestijlen bij elkaar te brengen, pracht en praal in één. Je loopt kamer(tje) in en uit, verbonden door gangen, en je valt van de ene verbazing in de andere. Regelmatig verzuchtten we, ‘wat is dit toch uitzonderlijk mooi’.

Er zijn maar liefst 150 kamers, ook hier wordt nog gerestaureerd, sommige kamers grenzen aan een binnentuin, patio. Wat een kleurrijk geheel van kamers en patio’s, de meeste met zellige -mozaïeken, handgesneden , geglazuurde keramische tegeltjes die in geometrische patronen zijn gelegd. En dan hebben we het nog niet gehad over de zeer mooie , talrijk aanwezige cederhouten plafonds beschilderd  in prachtige motieven, ook weer geometrisch en met bloemmotieven en kalligrafie. Ook zijn er 2 marmeren patio’ s waarvan er één gerestaureerd wordt. En dan zijn we nog de deuren vergeten, vaak beschilderd met prachtige motieven.  We moeten ook nog de  prachtige gedecoreerde  ingangen van alweer een andere kamer noemen. We waren  erg onder de indruk van ons bezoek, wat een Marokkaans vakmanschap. En we hebben het idee dat er nog meer te bezichtigen was dan een vorige keer. Eerlijk gezegd duizelde ons af en toe de aanblik van zoveel plafonds die weer in andere motieven geschilderd waren, de veelheid is haast too much, maar wat een goed idee om hier weer heen te gaan. Beide bezichtigingen kostten 100 Mad pp.

Kort na 16.00uur kwam het busje weer en reden we al toeterend terug door het chaotische verkeer, ons verwonderend dat we die hectiek toch al een paar x getrotseerd hebben om op de cp bij de Koutoubia te komen. De laatste keer 2 jaar geleden, we moeten er niet meer aan denken.

Het was een prachtige dag, vrijwel geen wind en wolken en 16º. Het bleek dat we ruim 11.000 stappen hadden gezet, ik kreeg wel een beetje last van mijn hielspoor.

Marrakech 16-01-2026, vrijdag.

Vannacht heb ik slecht geslapen, ik had voortdurend kramp in mijn rechterbeen. Waarschijnlijk toch een te grote overgang van te weinig te hebben gelopen door ‘omstandigheden’  naar 7,5 km gisteren. Het positieve is dat de gaskachel het deed toen we hem even hebben aangehad en ook de ruitenwissers doorstonden een test glansrijk. En de camping waar we morgen heen willen ivm de verwachte regenval de komende dagen heeft  ook plaats.Toen ook nog de zon door de laaghangende bewolking heen brak werd de goede bui alleen maar aan gewakkerd , dit terwijl de dag nog jong was. 

We zijn vandaag  om 11.00 uur opnieuw de stad ingegaan, met het voornemen om het wat rustiger aan te doen dan gisteren. We wilden wat meer door de souks wandelen en dan naar het ‘Marrakech Museum’ gaan. En als we dat te ver vonden eventueel omkeren of van het museum teruggaan  met een taxi.

Waterverkopers

In een rustig tempo zijn we door de hoofdstraat van de Souk Semmarine richting een wijk gewandeld waar o.a de Medersa Ben Youssef, Museum van Marrakech en de Koubba van de Almoraviden , vlak naast elkaar liggen. Langs talrijke winkeltjes slenterden we, volgestouwd met allerlei ‘Marokkaanse’ prullaria made in China. Begerige handelaren proberen je hun winkel in te lokken om het ‘echte antiek’  aan de man/vrouw te brengen. Vaak met een kwinkslag die tijdloos is, zoals ‘kijke kijke, niks  kopen ‘ een andere klassieker is ‘allemachtig prachtig, mijn kameel is drachtig’ . Door  de jaren heen  zijn de kwinkslagen  geëvolueerd met de tijdgeest mee, de laatste loot aan deze commerciële humor-boom hoorden we vanmiddag, een leuke: ‘Mocro maffia , paf, paf, paf!. Echter niets kon ons verleiden iets aan te schaffen omdat: a- het kitsch is en b- we niets nodig hebben. Maar er viel af en toe wel wat te lachen met die handelaren als je ze niet te bot maar resoluut afwijst.

Binnentuin Marrakech Museum

We zijn een kleine zijstraat ingeslagen naar de souk des épices. Daar verkopen ze allerlei kruiden tegen alle mogelijke kwalen, menige Hollandse influencer zou staan te watertanden om iets van deze waar aan te schaffen om dan deze kwakzalverij als heilzaam  aan te smeren via sociale media en daar  grof geld aan  te verdienen, er zijn genoeg goedgelovigen. Ook hier niets gekocht, zelfs geen ‘natuurlijke’ viagra, gedroogd boomschors, waar wel kinine van wordt gemaakt ( van de Kinaboom) die nu o.a. wordt  gebruikt in tonic en , je gelooft het niet, tegen nachtelijke spierkrampen . Waarmee de cirkel rond is zou je zeggen maar wij waren pas halverwege onze wandeling naar het Marrakech museum. Langs veel winkels met zoveel spullen waarvan je denkt hoe kunnen ze dat toch verkopen, waar leven die mensen van. Maar Marokko trok  20 miljoen toeristen vorig jaar, die komen niet met de camper maar vliegen voor een groot deel op Marrakech. En het is leuk om een echt Marokkaans souvenir aan te schaffen. Soms moesten we even schuifelen omdat het zo druk was, maar de sfeer was gemoedelijk, handelaren doen hun best maar waren niet al te opdringerig.

Het Marrakech museum is gevestigd in een paleis, het Dar M’Nebih uit het begin van de 19e eeuw. Ooit was hier een tijd, na de onafhankelijkheid van Marokko in 1956, de eerste meisjesschool van de stad in gevestigd.  Het museum kent 2 gezichten: een minder fraaie die bestaat uit het enorme zeil die als een koepel over de binnentuin is gespannen, heel fout ( het wordt tijd voor een commissie van Schone kunsten) en de collectie die erg tegenvalt. Er was een kleine tentoonstelling van hedendaagse kunst, bestaande uit totaal niet inspirerende schilderijen. De vaste collectie viel ook tegen. Omdat we er nog nooit waren geweest hadden we gelezen dat er o.a Berber tapijten en juwelen waren, slechts een kleine kamer met wat halskettingen uit de 19e eeuw, dat waren de juwelen, daar hoef je er niet voor heen te gaan. 

Echter , afgezien van het reeds genoemde vermaledijde enorme ‘koepelzeil’ , was de binnentuin met aangrenzende kamertjes weer van een aangename schoonheid. Er staan zuilen met opengewerkte kapitelen, kleine fonteinen ( die niet werkten). Een gigantische kroonluchter hangt haast dreigend boven de vloer met witte marmeren en gekleurde keramiektegels . Dan neem je de merkwaardige, wat gelige  lichtinval ( als op  een oude foto) door het zeil maar voor lief want naast bovengenoemde binnentuin zijn er ook prachtig beschilderde deuren, kamertjes met  tadelakt muren  met mozaïekwerk en polychrome koepels van ornamenteel stucwerk. Dat alles maakte het tot een erg geslaagd bezoek, ondanks de minpunten en was het  de toegangsprijs van 50 Mad( nog geen €5,-)  dubbel en dwars waard. 

Dat kunnen we dan niet zeggen van het bezoek aan de kleine Koubba van de Almoraviden, die tegenover het museum is. ( we hebben de werkelijk schitterende Medersa BenYoussef overgeslagen omdat we die 2 jaar geleden nog hadden bezocht,) De Koubba  werd gerestaureerd bij vorige bezoeken  en hebben we nooit kunnen bezichtigen. We hadden gelezen, in een oude Trotter die we in 2008 hadden aangeschaft ,  dat niet alleen de toegangsprijs slechts 10 Mad was ( dat zal nu ook wel 50 Mad zijn) maar dat bleek 100 Mad. Maar we wilden de koepel zien in deze bescheiden koubba die een toppunt is van Islamitische kunst, citeren we de oude Trotter. We hadden al gewaarschuwd moeten zijn omdat we niet alleen de enige bezoekers waren maar ook doordat de bewaker ,die ons tegenhield toen we het terrein opwandelden, dmv kloppen op het raam de dienstdoende kaartjesverkoper wakker moest maken. 

De Koubba van de Almoraviden

We vonden  het interieur van de koubba (een  heiligdom, er ligt een  heilige begraven ) enigszins  tegenvallen. We hebben mooiere Islamitische kunst gezien, gisteren en vandaag , juist daarom viel het ws  wat tegen, maar uiteraard was het mooie kunst. De Koubba is belangrijk omdat het het enige kunstwerk van de Almoraviden ( de stichters van Marrakech in de 11e eeuw) is die overgebleven is in Marrakech. Van het oorspronkelijke complex, bestaande uit de Koubba, latrines, een fontein en een wateropslagplaats ( cisterne) is laatstgenoemde ook overgebleven en te bezichtigen, heel eenvoudig van aard. Ook wij hebben gebruik gemaakt van latrines, de wc’s waren erg schoon.

Aangezien we de weersverwachting hadden gelezen en ons wilden beperken in ons bezoek aan Marrakech vandaag hadden we een busje terug om 15.00 uur besproken. Niet nadat we weer waren terug gewandeld en in  een restaurantje aan het beroemde *Djema el Fna plein ( dat op de schop ligt en rustig was ivm het vrijdaggebed ) een lunch hadden genuttigd die lekker en goedkoop was , slechts 130 Mad. Heerlijk in de zon gezeten tijdens het eten en we zijn daarna naar de ‘bushalte’ gewandeld waar we vlakbij de Koutoubia moskee, alweer in de zon, een glas jus d’orange hebben gedronken. Met zicht op de Koutoubia, die 25.000 gelovigen kan bevatten, waar vele gelovigen buiten de muren vande moskee aan  hun religieuze verplichtingen voldeden.

We noemen het weer een geslaagde dag, genoeg gezien tijdens de bezichtigingen, in de souks en het eten droeg ook bij aan een gevoel van tevredenheid. Het begon te bewolken toen we in het busje stapten, vrij snel nadat we op de camping waren begon het hard te waaien en te stoffen, daarna  te miezeren en weldra viel er een gestage regen. Het werd 17º, ook dat droeg bij aan ons prettige gevoel over deze dag ( naast het feit dat we nu droog zitten). We hebben  5 km gelopen vandaag, we hebben het rustiger aan kunnen doen dan gisteren.

*Het Djema El FNa plein hebben we meerde malen beschreven in reisverslagen van onze vorige bezoeken. M.n. tegen de avond best een leuk rariteitenkabinet met o.a. muziekgroepen, henna schilders ( vrouwelijk) , mobile eetkraampjes enz.  Ons stuit het misbruik van aapjes en in mindere mate slangen tegen de borst. 

-Camping Ferdaous, CC  sitecode 19010 kost 100 Mad met stroom

Issen 17-01-2026 , zaterdag

Vanmiddag de eerste boerenzwaluw gezien, laag over de grond scherend.

Maar afgelopen nacht heeft het een paar uur flink doorgeregend, dat wat wat aarzelend begon gistermiddag. Toch zijn we bijtijds op gestaan , we wilden naar Issen rijden dwars door de Hoge Atlas.  Toen we wilden wegrijden, holy shit, de ruitenwissers deden het niet. Maar na nog een paar keer proberen deden ze het wel en bleven het doen tijdens de test, hoera!  We zagen ons alweer nog een dag in Marrakech staan maar het bleek niet nodig. Na een laatste blik op de actuele regenradar situatie waagden we het erop. Automatisch wilden we richting snelweg Casablanca rijden om zo  de tolweg naar Agadir te kunnen pakken. Maar Tomtom stuurde ons rechtsaf, langs camping Le Relais de Marrakech naar een steeds slechter wordende weg. Slechts slalommend konden we de grote gaten in de weg gevuld met water, je zou er een baby in kunnen wassen, vermijden. Het zou nog erger worden, we moesten door zo’n grote plas die de breedte had van de weg dat het een uitdaging zou zijn voor een Friese Fjerljepper . Gelukkig reed er een vrachtauto voor ons, je kon anders  niet zien hoe diep het was. Na deze laatste hindernis met verve genomen te hebben kwamen we gelukkig op  een toegangsweg van zo’n 10 km naar de tolweg. Het was een verademing toen we daar op reden. 

Slechts 2 x een licht buitje gehad en de ruitenwissers lieten zich van hun goede kant zien. Elke keer als we de via de tolweg de Atlas doorkruisen, moeten we denken aan de ene keer, zo’n 15 jaar geleden , dat we via de N8  over de Atlas gingen. Na zo’n 25 km bergopwaarts richting Marrakech achter een met boomstammen geladen vrachtauto te hebben gehangen met achter ons een sliert auto’s  hing ons dat danig de keel uit omdat we via de bochtige weg omhoog kropen. Eindelijk kwamen we op een recht stuk waar we konden in halen. Na ongeveer een km werden we bekeurd, de boys met de toys hadden haarfijn vastgelegd  dat we de dubbele streep die op dat stuk weg was hadden overschreden om de vrachtauto in te halen. Een lucratieve dag voor de agenten, we menen ons zelfs te herinneren dat ze stonden te grijnzen, want ook de rij auto’s achter ons gingen op de bon.

De sneeuw op de Hoge  Atlas liet zich moeilijk fotograferen, die zat aan de linkerkant van ons. Everdien zou haast bij mij op schoot moeten zitten om die besneeuwde toppen te kunnen vast leggen. Dat was te gevaarlijk, niet omdat we dachten  dan weer een bon te krijgen  wegens onbetamelijk gedrag, maar belemmerend voor de chauffeur.

We houden wel van tegenstellingen, we zijn nu na 250 km en 3,5 uur rijden,  op een cp die nog deels in aanleg is. Hij is pas 4 maanden open en hoort  bij een gîte, een kleine hotel accommodatie. Maar wel met een grote feestzaal er vlak naast. De cp is gelegen in een rustige omgeving, een dorp in de nabijheid. Wel een heel contrast met het hectische Marrakech, maar ook deze omgeving, op zich niets spectaculairs, kan ons wel bekoren. We zijn hier heen gereden om de weersverwachtingen te volgen en kijken hoe we verder gaan deze reis. We willen nog naar de Atlantische kust en wachten een gunstige periode af, vooral de wind is nogal prominent aanwezig. Het lijkt op dit moment minder nat te worden dan de oorspronkelijke verwachtingen, wel blijft de temperatuur nog wat aan de lage kant.